Op de morgen van 11 maart 2004, terwijl duizenden Madrilenen zich samenpakken in de cercanías om op weg te gaan naar hun werk, ontploffen 10 bommen in vier van dergelijke forensentreinen. De gevolgen zijn verschrikkelijk: 191 doden en 1824 gewonden. De getroffen treinen waren die ochtend alle vier tussen zeven uur en kwart over zeven vertrokken van het station Alcalá de Henares. Na de aanslagen treft de Spaanse politie in de buurt van dat station een busje aan met Spaans dynamiet, Goma-2 ECO vermengt met methenamine, tapes met Islamitische preken en korans. Geen twijfel mogelijk, de aanslagen zijn het werk van Islamitische extremisten. Of..?
De regering van de rechtse premier Aznar wijst daarentegen onmiddellijk de Baskische terreurgroep ETA aan als de daders. Het is drie dagen voor de Spaanse parlementsverkiezingen en Aznar’s partij, de Partido Popular, kan aanslagen door extremistische moslims slecht gebruiken. Aznar sleepte Spanje tegen de wil van het Spaanse volk de Irak oorlog binnen dus aanslagen door moslims zou een “blow back” van de oorlog op Spaanse bodem betekenen. In paniek drukt Aznar ambassadeurs en hoofdredacteuren van grote Spaanse kranten op het hart vooral het officiële regeringsverhaal te blijven verkondigen. Maar het is te laat. Binnen een aantal dagen wordt een groep Marokkanen opgepakt en in staat van beschuldiging gesteld. En Aznar verliest de verkiezingen.
Terug naar 11 maart. Terwijl reddingswerkers alles doen om de slachtoffers te helpen, stuurt de TEDAX (Technicians in Explosive Deactivation, de Spaanse explosievenopruimingsdienst) teams naar de getroffen treinen om op zoek te gaan naar onontplofte bommen. Die worden gevonden. Op een trein bij het Atocha station en op de trein bij El Ponzo treffen zij verdachte rugzakken aan. De dienstdoende officier van de TEDAX maakt een snelle inschatting van de schade en komt tot de conclusie dat de aanslagen gepleegd zijn met militaire explosieven, waarschijnlijk C3 of C4. Aan de hand van deze inschatting worden de bommen onschadelijk gemaakt. Daar gaat het mis. Schijnbaar bevatten de rugzakken geen C3 of C4 en de bommen gaan per ongeluk af. Verkeerde procedure voor het verkeerde explosief.
Later die dag wordt nog een derde rugzak op een politiebureau binnengebracht. Doormiddel van een x-ray wordt bepaald dat deze dynamiet bevat. Diezelfde avond vertoont tv-zender ABC een dergelijke rontgenfoto. Dit blijkt een vervalsing te zijn. De werkelijke foto’s worden echter maanden achtergehouden door TEDAX.
Deze dertiende bom kwam niet tot ontploffing omdat de bedrading tussen het ontstekingsmechanisme en de bom niet waren aangesloten. Het ontstekingsmechanisme, een mobiele telefoon (12 uur te laat gesteld), levert de politie wel onschatbare informatie op. Aan de hand van de gebruikte sim-kaart worden de eerste verdachten “opgepakt”. Een zekere Jamal Zougam, de latere hoofdverdachte, en de politie-informant Rafa Zouhier. Een sim-kaart is niet essentieel om een bom met een mobiele telefoon tot ontploffing te brengen.
Op 3 april, na de verkiezingen die met een krappe meerderheid door de socialistische partij werden gewonnen, wordt er wederom een poging gedaan een trein op te blazen. De aanslag mislukt en de dag daarop omsingelen de Spaanse politie een flat in de Madrileense buitenwijk Leganes. De arrestatie loopt noodlottig af en een deel van de verdachten blaast zich in de flat op. Toch volgen meer arrestaties. Het uiteindelijke aantal arrestaties zal zelfs oplopen tot 100. Ondertussen worden de aanslagen op verschillende plekken opgeëist hoewel de Spaanse politie uitgaat, aan de hand van de opgepakte verdachten, van een fusie tussen een extremistische Marokkaanse en Egyptische moslims, zijdelings gelieerd met Al Quada. Een videoboodschap gelinkt aan Al Quada bevestigt dat inderdaad deze organistatie achter de acties zit. Een idee dat tot de dag van vandaag voortleeft. Niets is echter minder waar.
Zodra een officieel onderzoek wordt opgestart naar de bomaanslagen, komen de eerste barsten in het officiële verhaal. TEDAX functionarissen leggen tegenstrijdige verklaringen af, weigeren bewijsmateriaal in te leveren en gaande weg wordt duidelijk dat de politie een dubieuze rol heeft gespeeld rond de dertiende rugzak. Dit essentiële stuk bewijsmateriaal lijkt “geplaatst”.
De rechtse Spaanse media en de “verliezers”, de Partido Popular, ruiken bloed en werpen zich op de zaak. Met het nodige graafwerk komt een web boven van politie-infiltranten, hash-smokkelaars en nationalisten. De meeste verdachten blijken al langere tijd in de gaten te worden gehouden door de verschillende Spaanse politie-diensten of zelfs gecontroleerd. Maar er werd ze geen stro-breed in de weg gelegd. Sterker, ze werden geholpen en gevoed. Een situatie die sterk doet denken aan de bomaanslagen in Marokko in 2002 (die ook al onterecht aan Al Quada worden toegeschreven, maar dat is een ander verhaal). Dat juist is het beangstigende van de 3/11 aanslagen: westerse politie- en inlichtingendiensten schromen niet om voor hun eigen doeleinden samen te werken met extremisten en andersoortige terroristen (iets wat we ook zien bij 9/11, 7/7 en de Hofstadtgroep).
Maar zoals gezegd, buiten Spanje om, denkt de wereld dat Osama en Al Quada verantwoordelijk zijn voor 3/11. Dit blijvend gevoed door de media. De lopende rechtszaak tegen de overgebleven verdachten wordt mede daarom erg interessant. Met alle feiten die nu op tafel liggen wordt een veroordeling een moeilijke zaak en zal de nodige “bagger” over het functioneren van inlichtingen- en politiediensten naar boven komen. Of iemand buiten Spanje dit ooit te weten zal komen, is een tweede. Maar wij houden u op de hoogte.
De verdere achtergronden van de 3/11 en de arrestatie in Leganes zullen we later uitwerken.
Voor de Spaanstaligen onder ons: Libertad Digital Blog
Bekijk hier ook de sectie over 3/11 in de documentaire Terrorstorm.
De hersengarage van Zapruder Inc.
Walvisvet als biobrandstof
Verslaafd aan Russisch aardgas
De les van Libië
Europa geeft Iran schot voor de boeg (en in eigen voet)