Er was eens een tijd dat belastinggeld werd geïnd en gebruikt voor noodzakelijke dingen die het algemeen nut dienden: wegenbouw, de aanleg van bruggen, dijken en waterkeringen en het inrichten van de openbare ruimte. Daar werd steeds meer aan toegevoegd zoals wetshandhaving, leger en een legioen aan ambtenaren die dit allemaal in goede banen moesten leiden. Nu kan er over het nut van de laatstegenoemde instituten wat twijfel bestaan, maar als je ziet waar het belastinggeld van de Nederlandse burger tegenwoordig voor wordt aangewend, dan vraag je je af of Artis niet een paar apen kwijt is en of er in Den Haag nu niet een paar zeer ongeschoren types de dienst uitmaken. Hadden we al de bodemloze put van de Verenigde Staten van Europa, onlangs hadden we nog de onvrijwillige eer de private bankierssector uit de diepste regionen van de hel te halen. Het zou toch niet kunnen dat een sector die decennialang grove winsten had behaald op burgers en bedrijfsleven met woekerrentes en piramidespelen, nu het onderspit moest delven omdat ze iets te lang met de hand in de koekjestrommel hadden gezeten? Nee, da’s niet in “het algemeen belang” en dus mocht Wouter Bos Sinterklaas, Kerstman en Paashaas ineen spelen en de banksector sponsoren met belastinggeld van de burger. Kan het nog gekker? Ja, het kan nog gekker. Tenminste, als het aan de commissie Brinkman ligt wel, ja.
Brinkman en zijn team van sublieme denkers en beleidsmakers bedachten dat er nog een andere sector was die in doodsnood verkeerde: de krantensector. En kort gezegd moet die geld krijgen om het lijden nog een aantal jaren te rekken; belastinggeld, welteverstaan. Eerder meldden we al over de plannen van de Kamer om Bureau Goebbels met een kapitaalinjectie van de afgrond te redden, maar nu wil Brinkman c.s. het eleganter oplossen. Kennelijk onder het motto “de vervuiler betaalt” wil hij internetverbindingen extra gaan belasten (gemakshalve is hij de BTW vergeten die men er reeds over betaalt) omdat het gratis nieuws op internet uiteindelijk de boosdoener van dit alles is. Clown Bassie had het niet beter kunnen verzinnen, en die kan me toch wat verzinnen, zeg! Die Bassie… humorgrossier par excellence! Koning van de Lach! Maar we dwalen af…
Nu viel deze natte wind niet meteen in goede aarde bij minister Plasterk en mensen met rudimentaire controle over hun hersencapaciteiten, maar het tekent wel de houding die men tegenwoordig aanneemt tegen de burger. Los van het aanwenden van publieke gelden om een industrie in leven te houden die geheel volgens de Darwinistische principes niet het recht heeft om op oude voet verder te gaan en eigenlijk naar de achterplaats meegenomen moet worden voor een kort maar krachtig onderonsje met Dhr. Mossberg, zijn het ook nog de debiele conclusies van deze commissie die de zoveelste publieke struikroof legitiem zouden moeten maken. Het riekt allemaal naar een slinkse propagandastunt van Brinkman, maar toch ligt deze drol op tafel en zoals zo vaak rekken dit soort proefballonnetjes wel de grens van het betamelijke op. De vraag is maar of het ooit zo gaat gebeuren, maar we hebben inmiddels wel gekkere dingen gezien.
Een paar geniale quotes uit het commissierapport wil ik jullie echter niet onthouden:
De commissie is primair geïnteresseerd in de toekomst van de journalistiek en de rol die ze speelt in ons democratisch bestel, al is ze uiteraard niet ongevoelig voor het economisch belang van de sector. Het gevaar bestaat dat in de huidige transitiefase schade ontstaat aan de journalistieke infrastructuur met gevolgen voor het democratische bestel die niet worden opgevangen door nieuwe vormen en online constellaties.
Het is dus een delicate afweging tussen keiharde munten en onze democratische heilstaat. Altijd lastig, dat soort afwegingen. En Brinkman concludeert dan ook maar even dat de kardinale rol die hij de kranten toebedeelt niet door online initiatieven kan worden overgenomen. Of beter gedaan kan worden, for that matter. Tja, ik zou me als Zapruder-ploeteraar bijna beledigd voelen…
Waar mogelijk proberen kranten mee te surfen op de digitale golf. Ze bieden zonder uitzondering een website aan met actueel nieuws en achtergrondinformatie. Maar omdat het concurrentieveld op het internet structureel verschilt van de wereld van papier, moeten ze hun digitale aanbod voor een groot deel gratis ter beschikking stellen. Voor de uitgevers zijn de websites in veel gevallen een kostenpost, omdat een substantiële online advertentiemarkt ontbreekt. In bezoekersaantallen worden de websites veelal voorbijgestreefd door online nieuwsdiensten als Nu.nl en aggregatiediensten als Google News.
Ach ja, ze doen zo hun best, maar het is de schuld van al die gemene nieuwssites. Nieuwe concurrentie die zomaar de oude garde aftroeft. En ze proberen nog wel zo mee te komen op de interwebs! Erg oneerlijk allemaal. Er zit natuurlijk geen droog brood in die online advertentiebusiness. Misschien moeten ze die prutsers van Craigslist hierover gaan inlichten.
Als je verder door de standaard consultancybullshit van het rapport heenprikt, lees je tussen de regels duidelijk dat de kranten deze ondergang aan zichzelf te danken hebben. Ondanks de algemene teneur van het stuk komt er duidelijk een klassiek beeld naar voren van een industrie die decennialang heeft liggen slapen. Kennelijk in diepe winterslaap gesukkeld door de toenmalige vette jaren van abonnementsgelden en advertentie-inkomsten. In het eerste onderstaande grafiekje1 wil men je doen geloven dat online nieuws de grote boosdoeners is, maar iemand die de zieltogende oudpapierbusiness krantensector heeft gevolgd, weet al dat het verval al ruim 20 jaar aan de gang is. Zoals uit de tweede grafiek2 blijkt. Maar toen was het de schuld van de gratis huis-aan-huis bladen. Je weet wel, die bladen met nieuws van 2 weken oud die je gebruikte om de aardappelschillen in te wikkelen. Maar kennelijk was ook dat signaal niet genoeg om de krantenboeren in beweging te brengen.
Grafiek 1
Grafiek 2
Het gaat er bij deze mensen niet in dat je evolutie niet moet proberen te stoppen of om te vormen naar de belangen die het moment dicteren. Niet alle innovaties zijn een zege voor de maatschappij, maar dat moet zichzelf dan gewoon uitfaseren. Net zoals de muziekindustrie als een dinosaurus probeert filesharing te vertrappen zonder in te zien dat de “New Business"-boot allang vertrokken is, zo komen zwakzinnigen als Brinkman weer op de proppen met het in leven houden van dodo-achtige instituten als de krantenindustrie; een industrie die de laatste 20 jaar steevast dalende oplages ziet en uitblinkt in mismanagement en innovatieblindheid. Vervolgens wordt dit dan gemakshalve in de schoenen geschoven van de “veranderende wereld om ons heen”. Net zoals de bankcrisis alleen te wijten is aan de economische crisis. Het zijn ‘onze kranten’, die bewakers van de democratische heilstaat die met hun prutjournalistiek lekker meeketsen in de corporate gangbang en gewoon weigeren de consument te geven wat hij echt wil: een eerlijk, objectief en gevarieerd nieuwsaanbod gemaakt door echte, zelfstandige journalisten.
Ik stel voor dat de commissie Brinkman adviseert om die miserabele 8 miljoen euro in een innovatiefonds te steken waaruit echt innovatieve initiatieven ontplooid gaan worden; de dingen van overmorgen. Ik weet wel een paar innovatieve geesten die zo’n startkapitaaltje prima zouden kunnen gebruiken… *kuch!*
Misschien moeten de reguliere kranten eens wat beter kijken naar het concept van de Metro, de Pers en de Spits. Immers maken deze kranten winst terwijl ze de krant gratis weggeven
De hersengarage van Zapruder Inc.
George W. & Co. veroordeeld
De massavernietigingsonderbroek
Hoe Italië, Griekenland en België de Euro binnen werden gerommeld
Euro-crisis update: the song remains the same