Zapruder Inc.

Voor wie het nog niet wist: betaalverkeer in Nederland is volledig geprivatiseerd. Of het nu cash, creditcard of pinnen is, private banken zorgen voor afwikkeling, brengen kosten daarvoor in rekening en zorgen voor de infrastructuur. Vroeger was dit nog (deels) een taak van DNB, tenminste ten aanzien van cash. DNB noemt dit “efficient betaalverkeer” met de gedachte dat de markt zelf regelt hoe het allemaal zo goedkoop mogelijk wordt. Weinig kosten voor ondernemers, weinig kosten voor banken, iedereen gelukkig.

Diezelfde “efficiency” zorgt ervoor dat banken een automatische voorkeur hebben voor de goedkoopste optie, giraal betalingsverkeer, met als automatisch gevolg een stijgende prijs voor het verwerken van cash-geld. Dat is marktwerking, dus jammer maar helaas, Ton de marktkoopman moet een aardige provisie betalen als hun die zak met munten door de bank laat tellen. Ton had beter een mobiel pin-apparaat kunnen leasen bij zijn bank.

Het streven naar “totaal giraal” is kennelijk al erg oude wens. Zie bijvoorbeeld Wellink in 2003. Een andere indicatie is het feit dat Nederland, als enige Europese land naast Monaco en Vaticaanstad, sinds 2005 geen muntgeld meer uitgeeft. Alleen stuivers worden nog in omloop gebracht. Alle overige geslagen jaargangen worden in verzamelaar-sets verkocht, waarbij een jaargang nog maximaal 200.000 geslagen munten per muntsoort bedraagt.

Er bestaat in Nederland dus al langer een “project” ten aanzien van het verbannen van cash-geld. Net als bij de OV-chipkaart wordt de consument langzaam vertrouwd gemaakt, kan hij of zij wennen, om vervolgens het gewenste consumentengedrag te bewerkstelligen. Voor totaal giraal is nu 2014 als deadline gesteld.

Men hoeft geen “complottertje” te zijn om hele andere dwingende noodzaken voor volledig electronisch betaalverkeer te bedenken. Iets wat de regering zeer interessant zal vinden, is het bijvoorbeeld de betaling van zwart-werken. Wat te doen met die paar tientjes voor “glazenwassen” als geen winkel meer papiergeld aanneemt? Maar denk ook aan de marketing en “profiling” mogelijkheden. Geen suffe AH-bonuskaart meer maar elke transactie staat registeerd via bankpas en rekening. Hoe anoniem blijft al die informatie?

Terwijl de rest van Europa zich zorgen maakt om fiat-geld Euro, en steeds meer particulieren toch goud en zilver aankopen in het geval dat de Euro valt, heeft Nederland kennelijk een rotsvast vertrouwen in de munt. Electronische infrastructuur is onverwoestbaar, cyber-aanvallen komen niet voor en de regel “cash-is-king” in tijden van crisis onbekend. Om cyber-criminaliteit, het lekken van vertrouwelijke electronische informatie of domweg stroomuitval niet te noemen.

Wikileaks is een goed voorbeeld wat er gebeurt als je een werkelijk probleem wordt voor “the-powers-that-be”. Zonder blikken of blozen trokken VISA, Mastercard, pay-pal en nu Bank of America, de stekker uit de geldstroom naar de bankrekeningen van de website.

Maar proeftuin Nederland werkt, crisis of niet, met alle gevaren van een “cashless society” voor eigen persoonlijke vrijheid van dien, stug door aan het project “efficient betaalverkeer”.