In Europa hebben we sinds een aantal jaren Nikkelen Neelie, de Europese antitrust waakhond die grote corporaties de stuipen op het lijf lijkt te jagen met de boetes die ze uitvaardigt tegen monopolistisch gedrag en kartelvorming. Het zijn de usual suspects zoals Micro$oft en Shell die het moeten ontgelden. Maar als we het over monopolies en kartels hebben dan is er één bedrijf in de wereld die de kroon opeist: diamantmoloch DeBeers. Dit Zuid-Afrikaanse bedrijf dat al meer dan 100 jaar in de diamantbusiness zit, is de ultieme alleenheerser en marktleider van de flonkerende steentjes. DeBeers controleert de diamantbusiness over de hele wereld volledig en bepaalt exact wat er op de markt komt, hoeveel en op welk moment. De grote truc waarvan het zich bedient is de illusie dat diamanten schaars zijn, om zo de prijs kunstmatig hoog te houden. Een corporatistisch bedrog van onmetelijke proporties dat gepaard gaat met bloedvergieten, politieke manipulaties en wereldwijde samenzweringen. Hoewel het verhaal rondom conflictdiamanten al langer een publiek geheim is lijkt nu ook mainstream Hollywood zich te richten op deze corporate conspiracy met de film Blood Diamonds.
Waren we al bekend met kartels waarin een handvol bedrijven bepaalde markten compleet beheersen en onderling verdelen zoals olie, wapens en staal, heb je hier te maken met één bedrijf dat een totaal monopolie heeft. Het verhaal van conflictdiamanten loopt hier parallel aan: diamanten -al dan niet voor de zwarte markt bestemd- die gebruikt worden voor de financiering van oorlogen en guerrillaopstanden. Het bloedvergieten dat met deze strijd gepaard gaat (plus de brute slavernij en milieuvervuiling die plaatsvindt bij de winning van de diamanten) maakt dat ze “besmet” zijn. De film met DiCaprio stelt deze zaken aan de kaak en ook de gecontroleerde distributie van DeBeers. Hoewel de film een glimp laat zien van de criminele activiteiten van de internationale diamantenhandel, kan het grote publiek toch tot denken aangezet worden. De diehard CT’er ziet natuurlijk een diepere laag in de film, want DeBeers kan handig inspringen op de vraag naar “schone” diamanten door diamanten te distribueren die zogenaamd in conflictvrije gebieden gewonnen zijn. Dit zal in de praktijk neerkomen op een mooi officieel uitziend papiertje bij dezelfde lading diamanten.
Hoe dan ook, aandacht voor deze wereldwijde zwendel is uiteindelijk een goede zaak en mensen moeten uiteindelijk zelf beslissen of ze überhaupt een product willen kopen waarvan de prijs moedwillig hoog gehouden wordt ten koste van een half continent. Als de film Blood Diamonds je nieuwsgierig gemaakt heeft naar hoe het echt zit, wie met wie in bed ligt, hoe dictators als Hitler en Mobutu, naties als Engeland, België en Amerika, bedrijven als General Electric en Anglo American en uiteindelijk historische smetten als Apartheid en Afrikaanse oorlogen in deze CT passen, kijk dan naar deze indringende documentaire van PBS Frontline.
Met dank aan Monkeyman voor de docu-tip
Ik vroeg me altijd al af waarom een diamant zaagje bij de gamma maar een paar euro kost een een ring met een paar kleine prut diamantjes meteen honderden euro's.
Deze docu heeft die vraag voor mij in ieder geval beantwoord.