RECENTE DISCUSSIE- 08-02 15:45 Verslaafd aan Russisch aardgas
- 07-02 17:03 Europa geeft Iran schot voor de boeg (en in eigen voet)
- 02-02 17:59 Tok. Tok. Lekker. Not!
- 26-01 16:49 Tamiflu(tm) toch geen wondermiddel
- 23-01 19:25 Hedge Funds hebben ook mensenrechten
- 21-01 12:50 Tot zover……
De kredietcrisis is een hoax / reageer
Als de overheid een bepaald beleid of bepaalde maatregelen wil doorvoeren dan verzint men soms een vernuftige mythe.
De mythe wordt zorgvuldig uitgelegd aan de bevolking door deskundigen en gezagsdragers. De deskundigen zullen ook beweren dat de voorgestelde maatregelen noodzakelijk zijn. Dat ging zo met de plofmoslims van 9/11, de massavernietigingswapens van Saddam Hussein en met de klimaat-mythe van Al Gore. De huidige kredietcrisis is precies zo’n zelfde geconstrueerde mythe. In de afgelopen jaren werd de wereld geconfronteerd met dreigende schaarste aan grondstoffen. Analisten voorzagen een tekort aan fosfaat, olie werd steeds moeilijker te vinden en schrikbarend snel duur, aardgas- en steenkoolreserves bleken veel kleiner dan werd aangenomen. En dat precies op het moment dat een miljard Chinezen en Indiërs ook bij het Rijke Westen willen gaan horen. De grenzen aan de groei, waar de Club van Rome 35 jaar geleden voor waarschuwde, zullen binnen 10 jaar bereikt worden.
Als ik achter mijn toetsenbord kan inzien dat de grenzen aan de groei snel dichterbij komen, dan zien regeringsleiders dat ook wel in. De groei van de wereldwijde consumptie moet worden afgeremd en vlug ook. Vriendelijk vragen of de mensen willen stoppen met consumeren werkt niet. Je kunt ook niet de lonen wereldwijd met 10% verlagen. De overheden en centrale banken kunnen echter wel het consumptief krediet en de kredietverlening aan banden leggen.
Het begin was er al: in de VS hadden banken en hypotheekverstrekkers zichzelf in problemen gebracht door veel te makkelijk hypotheken te verlenen. Door een paar grote banken om te laten vallen heeft men wereldwijde paniek veroorzaakt. Net zoals het omvallen van de Twin Towers ook wereldwijde paniek tot gevolg had.
Het maakt eigenlijk geen verschil of een bank 10 keer haar eigen vermogen aan leningen heeft uitstaan of 40 keer dat eigen vermogen. Zolang de centrale bank of de overheid dat goedkeurt en garandeert, is er geen enkele reden tot ongerustheid. Maar als analisten en “deskundigen” het vertrouwen gaan ondermijnen en de kredietwaardigheid van banken en bedrijven naar beneden wordt bijgesteld, dan ontstaat paniek. Max Keiser kan ondertussen roepen wat hij wil over de zwakke dollar. Maar in 2008 werd de Amerikaanse staatsschuld gedekt door Chinezen die massaal staatsobligaties kochten. In 2009 drukt de Federal Reserve in opdracht van Bernanke dollars om de staatsschuld van 2009 te dekken. De FED drukt WC-papier om daarmee een ander soort WC-papier op te kopen: je moet er maar op komen. De markt wordt er niet warm of koud van. In Nederland en de rest van Europa blijkt de overheid over genoeg middelen te beschikken om de geest weer terug in de fles te krijgen en de banken overeind te houden of te nationaliseren. Maar bij de bedrijven en de consumenten zit de schrik er goed in. Even geen grote uitgaven doen, even geen nieuwe leningen aangaan.
De wereldwijde paniek, die volgde op de crisis-hoax, heeft wel gevolgen gehad voor de persoonlijke consumptie en voor de wereldhandel. Het wereldwijde olieverbruik zal dit jaar 4 tot 6 % lager zijn dan in 2008, terwijl de olieprijs over het hele jaar veel lager zal blijven. Het verbruik van steenkool en de vraag naar staal, aluminium en andere metalen zullen in 2009 ook dalen. Peak demand was in 2008.
Er zijn nog steeds 7 miljard mensen op Aarde, ietsje meer zelfs dan in 2008. Er zijn nog altijd 1 miljard Chinezen en Indiërs, die dromen van een auto, een breedbeeld-TV en de nieuwste mobiele telefoon. Maar ze hebben de boodschap begrepen. Door de crisis kunnen ze die dit jaar nog niet kopen. Sterker nog: ze worden dit jaar ook nog niet gemaakt en dat was precies de bedoeling.
De kredietcrisis-hoax heeft gewerkt. De vraag naar olie en grondstoffen is gedaald, nog voordat er reeële tekorten ontstonden. De grondstoffen- en energiecrisis is een paar jaar uitgesteld en wanneer er reeële tekorten zullen ontstaan, zullen we er wat makkelijker aan wennen. Murw gemaakt door de kredietcrisis.
Inspiratie voor dit artikel komt uit:
- CERA: “Peak Demand”—U.S. Gasoline Demand Likely Peaked in 2007
- Reality Check: Death of Consumption
- World Oil Production Peaked in 2008
- Will oil demand peak before supply does?
Als we diezelfde spookverhalen en doomsday scenario's een jaar of 8 geleden hadden gekregen, hadden we nu niet in de shit gezeten. Mensen die toentertijd al waarschuwden, werden voor idioot versleten. Economieën doorlopen cycli van groei, overspannenheid, neergang en herstel. Als we de markt zijn werk laten doen, met hier en daar wat nivellerende effecten komt dat vanzelf goed. Juist door alle versterkende ingrepen die we hebben gezien, is het systeem ernstig verstoord. In tijden van hoogconjunctuur mag de rente wat omhoog om oververhitting tegen te gaan.
In plaats van de kredietmarkt te laten herstellen van de vorige bubbel, ging de rente verder omlaag en werden ook de 'kanslozen' in de VS aangespoord om huizen te kopen. (Eigenlijk kun je 'kanslozen' wel letterlijk nemen omdat al vast stond dat de boel ging klappen.)
Geldgroei = lage rente = inflatie. Je kunt de geldhoeveelheid ook ongemoeid laten. Het maakt in principe geen zak uit hoeveel geld er nominaal in het systeem zit. Als we allemaal een miljard euro per maand aan salaris krijgen, zullen de prijzen zich automatisch aanpassen. Als we allemaal 10 euro per maand krijgen, idem dito. Het systeem heeft alleen wel tijd nodig om zich aan te passen.
Bij inflatie wordt geld steeds minder waard omdat er steeds meer van is. De prijzen passen zich dan langzaam aan. Wie profiteert daarvan? Dat zijn de figuren/instellingen die het geld als eerste krijgen. Dan is de geldgroei namelijk nog niet verwerkt in de prijzen. De mensen die het met een (over het algemeen geflatteerde) inflatiecorrectie (of met minder) moeten doen, voelen de pijn het hardst.
Een goede uitleg over de verhouding tussen sparen, consumeren en de rentestand vind je in de seminars van het Rothbard instituut. Je zal er wel een dag tijd in moeten steken om alles te zien maar dat is het meer dan waard. Er wordt uitgelegd aan de hand van duidelijke voorbeelden dat je geen lange termijn groei kunt hebben zonder een basis van spaargeld.
Wat je nu ziet is dat de rente extreem laag wordt gehouden om de consumptie te bevorderen terwijl we nu juist weer moeten minderen met consumeren en moeten gaan sparen om de economie te laten herstellen. Ook de prijzen zijn aan het dalen. Lagere prijzen en lage rente zijn normaal gesproken de natte droom van de consument. Lenen kost bijna niets en een dikke tv is nu 10% goedkoper dan 2 maanden gelden!
Maar als je al aan de max zit van wat je kunt lenen en je baan staat misschien op de tocht dan kan de rente wel 0% zijn maar dan is lenen geen optie meer. (Alleen als je tegen 0% je leningen kunt herfinancieren is dat wel prettig maar dat is nog geen consumptie.)
Ondanks dat er zoveel geld in het systeem wordt gepompt, is er een reële kans op deflatie. Als niemand het geld afneemt, is de oude standaard van consumptie verdwenen. Er zijn dan teveel bedrijven die teveel produceren. Om te overleven gaan die bedrijven de prijzen laten zakken. Dat zal geen nieuwe aanjager van de economie zijn omdat de meerderheid is uitgeconsumeerd en nu bang is de eindjes niet meer aan elkaar te kunnen knopen. De bedrijven die hun prijzen laten zakken, vragen hun personeel wat salaris in te leveren om hun banen in stand te kunnen houden. Dit gebeurt nu al.
Bij een rente van om en nabij de 0% is er helemaal niets meer te doen tegen een deflatoire spiraal. De prijzen zakken steeds verder weg en de lonen zakken er achteraan. Consumenten wachten met aankopen omdat alles steeds goedkoper wordt. Lonen zakken, prijzen zakken, bestedingen blijven uit. Ondanks een rente van 0%. Stel dat je 5000 euro hebt geleend en je verdient steeds minder en goederen worden steeds goedkoper dan wordt je schuld duurder en duurder. Sparen heeft ook weinig zin bij 0%. Je spaarcenten worden met de dag minder waard omdat de prijzen zakken. Ik weet ook niet welke kant het op zal gaan. Maar sluit deflatie als scenario nog maar even niet uit.
De crisis is wel degelijk reëel maar wordt van alle kanten versterkt. Terwijl de bubbel alsmaar harder werd opgepompt mocht je niet 'negatief' zijn en waren "bloggers de veroorzakers van de crisis". Niet veel later is het doomsday, meltdown en depressie wat de klok slaat.
Jim Rogers zegt dat er één van twee dingen aan de hand is: of de mensen aan de knoppen saboteren de boel of ze snappen het niet. Dat eerste weigert hij te geloven dus zullen ze het volgens hem wel niet snappen... Laten we het erop houden dat Jim Rogers een diplomatieke - en slimme man is.
De crisis is niet begonnen bij arme hypotheekhouders in Amerika, maar in het speculatieve kapitaal. De hypotheekhouders zijn de zondebokken. De papierbubbel knapte in 2007 door het vastlopen van carry-trade in de yen en Zwitserse Frank en de daaruit volgende uitbetalingsverplichtingen in de credit default swaps.
De rest is coverup.
Ik neig de laatste tijd ook steeds meer dat de kredietcrisis doelbewust buitenproportioneel is aangedikt. Dat er in feite binnen bepaalde grenzen dus sprake is van een hoax.
Althans, laatstgenoemde is voor mij aannemelijk.
Wat nu precies tot wat geleid heeft is voor mij te complex om er een gedegen exacte beschrijving voor te geven, maar vooral beredeneerd vanuit een energieperspectief is het pieken van de dagelijkse hoeveelheid aan goedkope te leveren energie en makkelijk winbare grondstoffen een niet te onderschatten onderliggende reden die de ernst van de huidige kredietcrisis enorm vergroot heeft.
Onderstaande is (natuurlijk) enigszins speculatief van aard, maar daarom hoeft het nog geen kern van waarheid te bevatten:
Ons m.i. inherent instabiel financieel economisch systeem is erg afhankelijk van grote hoeveelheden makkelijk winbare grondstoffen en een ruim aanbod aan goedkope, breed en makkelijke inzetbare energie. Een beloftevolle virtuele economie dient uiteindelijk ook gereflecteerd te worden in de tastbare economie van goederen en diensten. Als het alleen bij gebakken lucht blijft zal het vertrouwen in de virtuele en als gevolg daarvan ook de reële economie meer en meer aantasten.
In 1998 liet, als ik me niet vergis, het IEA in één van haar rapporten al duidelijk doorschemeren dat rond 2010 er flinke tekorten in de wereldwijde energievoorziening zouden gaan ontstaan. In een volgende rapport was de boodschap reeds geschrapt. De zinnen wezenlijk die ernaar verwezen flink aangepast. De 'beleidsmakers achter de schermen' hadden de keuze gemaakt dat die boodschap onmiddellijk geschrapt moest worden.
Als men direct met de boodschap zou komen dat er flinke energietekorten zouden zijn, zou de schok veel groter zijn dan een crisis via een kredietcrisis. Omdat een kredietcrisis in beginsel virtueel van aard is en niet door de natuur opgelegd is er extra hoop op een oplossing.
Dubbele boodschap van de kredietcrisis:
Er zit naar mijn idee een dubbele boodschap in de kredietcrisis en het zou me niet verbazen dat die dubbele boodschap door invloedrijke ‘beleidsmakers achter de schermen’ [die op de hoogte zijn van de huidige wereldwijde energie- en grondstoffen problematiek] doelbewust naar het grote publiek toe uitgespeeld hebben.
Enerzijds de boodschap dat het binnen enkele jaren weer opgelost kan zijn en anderzijds een boodschap dat het wel eens veel langer kan gaan duren.
Deze dubbele boodschap geeft mensen enerzijds hoop, maar laat anderzijds ook al vast voelen dat de gouden tijden wel eens definitief voorbij kunnen zijn. Mensen worden op deze wijze alvast voorbereid met het idee dat het ergste mogelijk is, terwijl dat nog geen definitief karakter draagt.
Het daarentegen verkondigen van een flinke energiecrisis (die met het jaar alleen maar erger zal worden) is veel dwingender, dodelijker en laat veel minder ruimte voor hoop toe.
Samengevat:
Bij een kredietcrisis kunnen mensen alvast wennen aan het idee dat het allemaal wel eens voor heel lange tijd minder kan worden, terwijl de hoop overeind gehouden wordt dat het binnen enkele jaren ook wel goed kan komen. Bij het verkondigen van een flinke energiecrisis is de boodschap veel minder dubbel en is het 'hoopaspect' ineens veel minder aanwezig. Door laatstgenoemde kon de psychologische schok van het ‘steeds sneller uit de hand lopen van de wereldwijde consumptie’ wel eens zeer groot geweest zijn met alle gevolgen van dien.
De kredietcrisis is niet compleet verzonnen en zeker niet van te voren gepland. Maar nu zich de mogelijkheid voordoet (opportunity knocks) zien allerlei mensen kansen en voordeeltjes.
De Shock-doctrine (van Naomi Wolf) treedt weer in werking.
http://pakalert.wordpress.com/2009/03/23/release-madoff-or-risk-war-israel-warns-us/
De hersengarage van Zapruder Inc.
Walvisvet als biobrandstof
Verslaafd aan Russisch aardgas
De les van Libië
Europa geeft Iran schot voor de boeg (en in eigen voet)