Zapruder Inc.

Hoewel de voorstanders van het corporate kolonialismemodel altijd zullen aanvoeren dat het Bruto Nationaal Product van een land toeneemt wanneer grote corporaties neerstrijken en zaken als infrastructuur en irrigatiewerken verbeteren, betekent het in de praktijk dat de bevolking zelf niks meekrijgt van deze weelde omdat deze onmiddellijk wordt afgescheept in de zakken van diezelfde corporaties en de corrupte regeringen die daaraan meehelpen. Doordat ze niet meer in hun eigen onderhoud kunnen voorzien omdat hun landbouwgrond wordt afgenomen, zien boeren zich verplicht naar de steden te verhuizen voor shitbaantjes of voor een hongerloon te werken op dezelfde fruitplantages waar ze voorheen hun eigen stukje grond hadden. De infrastructuur wordt vaak verbeterd, maar dan alleen in de wingebieden en de toegangswegen die relevant zijn om de handel te verschepen. Tegelijkertijd zie je de trek naar de grote steden die vervolgens in rap tempo verpauperen en ervoor zorgen dat het individuele welvaartsniveau van de burger afneemt. Het land wordt rijker, maar die extra weelde verdwijnt in de zakken van de kleine elite die aan de hand van de corporaties de eigen bevolking verder uitzuigt. Zodra een corporatie het ook voor gezien houdt vervalt de infrastructuur en openbare ruimte omdat het land praktisch failliet is en er geen geld meer is om het nodige onderhoud te plegen. Het is een typisch voorbeeld van de sprinkhanenplaag die corporaties vormen als ze weer in een arm land neerstrijken.

In de documentaire Bananas!* wordt de in Los Angeles gevestigde advocaat Juan Dominguez gevolgd (die zijn praktijk lijkt te hebben gebouwd rondom het ambulance chasers concept), een kind van Cubaanse immigranten. Hij heeft zijn fortuin gemaakt en is zeer succesvol maar neemt desondanks de loodzware taak op zich om een machtige corporatie als Dole op de hoorns te nemen. De motieven van Dominguez worden gedurende de film niet helemaal duidelijk, maar naast wat megalomane zelfpijperij en winstbejag lijkt hij het zeker ook te doen vanuit persoonlijke overtuiging. Als kind van Latijns-Amerikaanse ouders voelt hij nog steeds het onrecht dat de VS zoveel landen in Midden –en Zuid-Amerika heeft aangedaan en neemt hij het op zich gedupeerde ‘bananeros’ in Nicaragua te vertegenwoordigen voor een Amerikaanse rechter. Een potentieel carrière-eindigende onderneming, aangezien corporaties over schier oneindige middelen beschikken als het gaat om hun tegenstanders dood te procederen. De crux van de zaak die hij op poten zet is de jarenlange blootstelling van de bananeros aan het zwaar giftige pesticide Nemagon (of Fumazone) door de Dole corporatie. Dole zou de bananenwerkers moedwillig aan de pesticide blootgesteld hebben, zelfs nadat in 1979 bekend was dat de pesticide steriliteit veroorzaakte in mannelijke zoogdieren, waaronder dus ook mensen. Hoewel er meer schadelijke effecten worden toegeschreven aan de gevaarlijke pesticide (zoals orgaanfalen en kanker) werd het argument van steriliteit in de rechtszaal gebruikt omdat dit inmiddels onomstotelijk vast was komen te staan en op deze manier nalatigheid en kwade opzet kon worden hard gemaakt.

Gedurende de procesgang zien we zelfs de COO van Dole als getuige opdraven – vrij uniek in dergelijke schadezaken – en een batterij aan topadvocaten die uiteraard moeten bewijzen dat Dole te goeder trouw handelde. Ook Dow Chemical wordt in het beklaagdenbankje gezet als de producent van Nemagon. Na een licht winst en enkele (eerste) miljoenen aan schadeloosstelling die worden toegewezen aan enkele bananeros, lijkt het tij te keren en het eindeloze budget van Dole de doorslag te geven.  Inmiddels hebben andere aanklagers ook de tactiek opgevat telkens met een groepje aanklagers stukje bij beetje genoegdoening en compensatie te zoeken in opeenvolgende rechtszaken, waardoor het totale aantal aanklagers in de tienduizenden loopt en de toegewezen schadevergoedingen inmiddels miljarden dollars bedragen. Maar medio 2009 heeft een Californische rechter het geheel van schadevergoedingen op losse schroeven gezet door te spreken van een complot van aanklagers en Nicaraguaanse rechters en daarmee gepaard gaande vervalsingen van bewijs. Hoewel het nooit valt uit te sluiten dat er mensen op de bus springen om een graantje mee te pikken van de claim bonanza, is het kristalhelder dat bedrijven als Dole fout waren door moedwillig hun werkers aan een zwaar toxisch middel bloot te stellen. Maar aangezien Vrouwe Justitia blind is geldt niet wat de waarheid is of gerechtheid, maar uiteindelijk wat je in de rechtszaal kunt frauderen bewijzen. En de partij met de diepste zakken kan uiteindelijk het meeste omkopen hard maken in de rechtszaal.

Trailer van Bananas!*