Zapruder Inc.

Oneindige groei is onmogelijk met eindige grondstofvoorraden.

De financiele deskundigen hebben economische groei tot centraal dogma verheven, ondanks de eindigheid van de Aarde en haar voorraden. Er moet gestreefd worden naar economische groei; economische groei is goed.

Daaruit vloeit voort dat krediet noodzakelijk is. Ons monetaire systeem is gebaseerd op lenen en schuld; het komt tot stilstand als banken niet meer willen uitlenen. Maar de banken kunnen alleen winst maken als ze geld uitlenen en pensioenfondsen hebben veel geld geinvesteerd in (staats)leningen.

Hoe is het zover gekomen dat we gingen geloven in oneindige groei ?

Achterom kijkend zien we doorlopend groei sinds de industriële revolutie. Die groei was mogelijk door goedkope energiebronnen. Eerst maakte steenkool de produktie goedkoper en makkelijker. Later kwamen daar olie, gas en uranium bij. Het wereldwijde energieverbruik is al die tijd zonder onderbreking blijven oplopen.

We zijn ook gaan geloven in oneindige groei, omdat economische modellen de bijdrage van fossiele energie negeerde. De modellen negeerden ook dat de Aarde eindig is.

De economische modellen van dit type omvatten het Solow-Swan Model van de Groei dat de bijdragen van arbeid en kapitaal beschrijft en de Cobb-Douglas productiefunctie die arbeid, kapitaal, en productiviteit koppelt. Geen van beiden van deze modellen heeft grenzen ingebouwd.

Het verband tussen Energiebronnen en de Economische Groei

Robert Ayres en Benjamin Warr toonden in 2004 een sterk verband tussen energiebronnen en de economische groei . Zij vonden dat hun economisch model met daarin de groei in energieverbruik en de verbetering van efficientie, het overgrote deel van de economische groei van de V.S. tussen 1900 en 2000, behalve een bescheiden deel van ongeveer 12% na 1975.

Het gezond verstand vertelt ons ook dat de energiebronnen nodig zijn voor groei en om onze het huidige economie aan de praat te houden Er zijn zeer weinig economische activiteiten die wij kunnen uitvoeren zonder diesel of benzine of elektriciteit. Het gezond verstand vertelt ons dat de modellen zoals het Solow-Swan Model van de Groei en de Cobb-Douglas productiefunctie onvolledig zijn.

We lopen tegen de grenzen aan

Het maakt niet uit welke grondstof we bekijken, ze zullen niet opeens “opraken” als we er meer van gebruiken. Maar de winning ervan wordt steeds moeilijker en kost steeds meer energie.

Voor mineralen geldt dat de ertsen met de hoogste concentraties het eerst verbruikt zullen worden. De kwaliteit van de ertsen die we gebruiken zal steeds lager worden. We zullen diepere mijnen moeten graven.

Voor fossiele brandstoffen geldt dat we met lagere kwaliteit genoegen moeten nemen en dat het meer moeite kost die uit de bodem te halen.

Het opraken van reserves heeft nog nooit een rol gespeeld. De reserves waren zo enorm en dankzij fossiele brandstof was winning van grondstoffen erg gemakkelijk.

Alles wat we nodig hadden (olie, aardgas, steenkool, uranium, koper, fosfor, goud, platina, indium, gallium, zoet water) kon eenvoudig en goedkoop gewonnen worden in grote hoeveelheden.

In de laatste jaren hebben we het punt bereikt dat de extractie van grondstoffen moeilijker wordt. In april 2007 kondigden de CEO’s van Shell en Total aan dat het tijdperk van “goedkope” olie voorbij was. En in het nieuwste rapport van het International Energy Agency staat te lezen: “Het de energiesysteem van de wereld is op een kruispunt aangekomen. De huidige groei in energievoorziening en consumptie is duidelijk onhoudbaar ecologisch, economisch, sociaal.”

Onze Huidige Economische Crisis

Nu wij het punt bereiken waar de extractie van fossiele brandstoffen en mineralen tegen grenzen aanloopt, merken wij dat de prijs van grondstoffen omhoog schiet zodra de economie sneller groeit. Dit komt door schaarsheid en speculatie, maar ook omdat de kosten van extractie van de grondstoffen snel oplopen. Voedselprijzen lopen ook op, deels omdat brandstof (voor landbouwmachines en transport) en fosfor (voor kunstmest) nodig zijn voor voedselproduktie; deels omdat we voedsel omzetten in biodiesel en bioethanol.

Toen de voedsel en brandstofprijzen gingen stijgen, kregen mensen (en bedrijven) problemen om hun schulden terug te betalen. Nu raast een vloedgolf van niet-terugbetaalde leningen door onze economie. Banken draaien de geldkraan (de kredietkraan) dicht. Het gebrek aan krediet maakt het moelijker voor mensen en bedrijven om produkten en grondstoffen te kopen. Veel produkten en grondstoffen worden daardoor goedkoper.

Door de lagere prijzen voor olie en andere grondstoffen, wordt er minder geïnvesteerd in de winning van die grondstoffen (olie, uranium, gas en kolen) en ook in de ontwikkeling van alternatieven (zon en wind). Herstel van economische groei zal een nieuwe ronde van prijsstijgingen in de grondstoffen-sector tot gevolg hebben. En dit zal opnieuw leiden tot een volgende financiele crisis.

Is er een oplossing ?

De wereld is eindig en we zullen spoedig te maken krijgen met een nulgroei of zelfs krimp. Er zijn simpelweg niet genoeg makkelijk winbare grondstoffen om consumptiegroei mogelijk te maken. Consumptiegroei leidt automatisch tot sterk stijgende grondstofprijzen en daarop volgen oninbare leningen, kredietcrisis en daling van grondstofprijzen. De enge oplossing die ik kan bedenken is een nieuw monetair systeem, dat niet gebaseerd is op schulden en stabiel blijft zonder groei. Het monetaire systeem zou zelfs moeten krimpen als er minder grondstoffen beschikbaar zijn, omdat de economie dan ook moet krimpen.

In een stabiele of krimpende economie, heb je geen langlopende lenngen nodig. Het wordt erg onwaarschijnlijk dat leners ooit hun lening en de verschuldigde rente kunnen terugbetalen. De economie groeit niet en zorgt niet voor winst, waaruit de rente kan worden betaald. Een huiseigenaar kan zijn hypotheek wel aflossen als hij promotie maakt en salarisverhoging krijgt; niet als zijn werkgever moet bezuinigen en hem minder uren laat werken tegen lager loon.

Het moet lukken om een monetair systeem te ontwerpen zonder leningen en schulden, met hooguit korte termijn krediet om transacties te vereenvoudigen. Ondertussen moeten we ook uit het drijfzand zien te klimmen waarin we terecht zijn gekomen. Er zijn nu zoveel schulden en zoveel betalingsverplichtingen zoals opgebouwde pensioenen en verzekeringen dat die nooit kunnen worden terugbetaald of uitgekeerd met de thans bestaande tegoeden.

We kunnen alleen overstappen op een nieuw monetair systeem door een overlappingsperiode waarin het oude en het nieuwe systeem naast elkaar bestaan. Het nieuwe geld is aanvankelijk maar in beperkte mate voor handen en je kunt er alleen voedsel en roerende goederen voor kopen. Het nieuwe geld is dan op rantsoen en kan eerlijk worden verdeeld. Iedereen krijgt zijn salaris (of uitkering) deels in oud geld, deels in nieuw geld. Langzamerhand kan het nieuwe geld het oude zieke monetaire systeem vervangen.