Zapruder Inc.

De goudkluis in fort Knox wordt in 1936 gebouwd. De wereld begint net weer op te krabbelen uit de crisisjaren en de Amerikaanse president Franklin D. Roosevelt heeft als onderdeel van zijn “new deal” verordend dat prive-eigendom van goud is verboden. Met uitzondering van zeldzame munten en trouwringen moeten Amerikanen al hun goud inleveren bij de overheid. Roosevelt probeert zo het vertrouwen in de Amerikaanse dollar terug te winnen en goud als alternatief betaalmiddel te verbieden en uit roulatie te halen. Alles wordt omgesmolten tot goudstaven en het gebouw midden op het militaire terrein in Kentucky wordt de veilige opbergplaats.

Deze berg goud vormt de basis voor de zogenaamde “gouden standaard” waarmee na de Tweede Wereldoorlog geld en dus de dollar “gedekt” wordt. In theorie zou een dollar (en voor ons toentertijd de gulden) omwisselbaar zijn voor de geldende waarde in goud. Tot 1971, als onder president Nixon deze standaard weer wordt losgelaten. Doordat Europese landen voortdurend Amerikaans waardepapier voor goud omwisselden werd de “gouden standaard” onhoudbaar en zonder ingrijpen zouden de Verenigde Staten een zeker faillissement tegemoet zijn gaan.

De “gold drain” naar Europa en het opblazen van de gouden dekking onder de dollar vormen het motief voor de eerste echte fort Knox conspiracy theory. Een zekere dr Peter Beter, een alu-folie Zapruder avant la lettre, betoogt dat president Johnson al het goud aan de Engelse centrale bank heeft verkocht. Beter eist een onderzoek en krijgt, na afwijzing door het Amerikaanse congres, het via de publieke opinie voor elkaar dat de deuren van fort Knox open gaan. Een select groepje congresleden en journalisten mag de kluis betreden. Hoewel ieder van de genodigden verklaart dat er inderdaad goud in het fort aanwezig is, blijft dit “onderzoek” weinig overtuigend. Tussen 1975 en 1981 voert het ministerie van financiën verschillende tellingen uit en vindt geen onregelmatigheden. Maar goed, dat is de dader zijn eigen misdaad laten onderzoeken.

En zo blijft het verhaal van het verdwenen goud jaren voorsluimeren. De roep om onafhankelijk onderzoek wordt stelselmatig afgewezen en de regering beroept zich op de jaarlijkse audit die het uitvoert over 10% van het opgeslagen goud. Totdat in 2001 een aantal beleggingsexperts iets begint op te vallen.

Een specialist in internationaal bankieren, James Turk, merkt op dat er een verschil zit tussen de rapportage van goud door het Treasury Department en de rapportage door de Federal Reserve Bank. Deze twee zouden gelijk aan elkaar moeten zijn. De Fed is immers slechts de houder van het goud voor het departement. Turk concludeert dat het verschil waarschijnlijk wordt gebruikt door het Exchange Stabilization Fund, onderdeel van de US Treasury, om goudprijzen te manipuleren. Een illegale activiteit. Dan wordt in juni 2001 opeens het rapporteren van de goudvoorraden aangepast, inclusief omschrijving van de voorraad. Vermoed wordt dat deze aanpassing tot doel had de activiteiten van de ESF te maskeren. Maar de nieuwe omschrijvingen voor de voorraden zouden op iets veel en veel duisterder kunnen duiden.

Deep Storage Gold

Analist Rob Kirby stuit bij een onderzoek naar verhandeld Amerikaans goud en de nationale handelsbalans (het blijkt dat niet-Amerikaans goud verkocht via de Fed meetelt als Amerikaanse export) op de term “Quality Swap”. Een swap is een term om handel tussen banken onderling aan te duiden. Een “verwisseling”, die kan plaatshebben met allerlei financiële middelen. De “quality swap” vindt Kirby in de boeken van de Engelse bank. Bij een dergelijk transactie wordt goud van mindere kwaliteit “geruild” tegen goud van handelskwaliteit. De bank of England garandeert de anonimiteit van de verkopende, lagere kwaliteit goud, partij. Kirby vraagt zich terecht af waarom een bank dergelijke transacties uitvoert. En wie de aanbieders van de lagere kwaliteit goud zijn.

Dan valt er een kwartje. Een groot gedeelte van het goud in fort Knox, geconfisceerd onder Roosevelt, bestaat uit “muntgoud”. Tot staven omgesmolten gouden munten die lang niet de zuiverheid hebben als staven echt handelsgoud. En Amerika heeft heel veel van dit soort goud. Het is niet ondenkbaar of onlogisch dat de Fed de anonieme tegenpartij in dit soort transacties met The bank of England is. En waarom zou de Fed deze voorraden inzetten? Omdat ze geen verhandelbaar goud meer voor handen heeft en daarom onzuiver goud moet wisselen tegen verhandelbaar goud misschien?

Maar meer zaken vallen Kirby op. Hoe kan het bijvoorbeeld dat de meest smelters, bedrijven die goud verwerken tot verhandelbare goudstaven, in de loop van de jaren negentig failliet gaan terwijl de goudproductie (mijnen) in de Verenigde Staten in dezelfde periode toeneemt? En dan is er nog de mysterieuze inval in 2004 bij het Nymex (New York Mercantile Exchange), het bureau dat iedere in de VS verhandelde staaf goud administreert en archiveert. Het kantoor werd doorzocht en de senior vice-president voor korte tijd vastgehouden. Nooit is duidelijk geworden wat de aanleiding voor de inval is geweest. En de vice-president is met de noorderzon vertrokken. Maar wat voor papieren zijn daar in beslag genomen?

Kirby begint te vermoeden dat de Fed misschien wel helemaal geen fysiek verhandelbaar goud meer heeft. Uitspraken van de voorzitter van de Duitse centrale bank lijken dit verder te bevestigen als eind 2006 meerdere “swaps” met niet nader genoemde banken worden aangekondigd. Maar de Fed verhandelt wel iets. En er staan nog steeds hoeveelheden en waarden genoteerd op het status report van de US Treasury. Onder de noemer “Deep Storage Gold” staat daar iedere drie maanden de hoeveelheid goud in fort Knox vermeld.

Voordat de rapportage werd omgegooid om de activiteiten van het Exchange Stabilization Fund te verbergen heette de opgeslagen goudhoeveelheid “bullion reserve”, naar de staven “bullion” goud. Met “deep storage” wordt aangeduid dat iets diep zit. In de grond. In een kelder of……een mijn. Wacht. En centrale banken worden regelmatig op de vingers getikt voor allerlei boekhoudkundige trucjes om hun balans op te poetsen. Daar hebben we het. Kirby presenteert de ultieme fort Knox theorie. Het goud is verdwenen en alles wat de Fed verhandeld is niets meer dan een voorschot op nog te mijnen goud. Dat is de “deep storage” en dat is wat er Fed en de Treasury op hun balansen presenteren.

Wat simpel een einde kan maken aan de theorieën over het verdwenen goud uit fort Knox is een onafhankelijke audit. Maar die wordt dus afgehouden. Omdat er geen goud meer ligt? Zou goed kunnen. Het enige bewijs wat voor handen is, is indirect bewijs. Dat het handelen van de Fed en de US Treasury soms schimmig genoemd mag worden is duidelijk. Maar of ze verantwoordelijk zijn voor de grootste bankoverval in de geschiedenis? Het goud in fort Knox is legendarisch. Maar het kan eigenlijk ook mythisch genoemd worden.