Zapruder Inc.

Persoonlijk ken ik niemand die CDA stemt. Kan aan de kringen waarin ik me beweeg liggen. Mijn wereldje, zo gezegd. Niemand van mijn vrienden kent iemand die CDA stemt. Niemand van mijn familie kent iemand die CDA stemt. Bij mijn collega’s zijn CDA-ers onbekenden. Vage kennissen: geen CDA-stemmers. Ergens ben ik ervan overtuigd dat ik nog nooit in mijn leven een CDA-stemmer ben tegengekomen, met als enige uitzondering mijn opa die ooit op Dries van Agt heeft gestemd. Al was dat meer door wielersportliefhebber-sympathie ingegeven dan door politieke motieven. In gesprekken over (Nederlandse) politiek met genoemde vrienden, collega’s en familie duikt altijd weer de vraag op: “wie stemmen er toch op het CDA?”. Waarna altijd iemand meteen het antwoord geeft: de provincie, oude mensen, kerkgangers. De “vaste kern” dat iedere verkiezing braaf voor de partij komt opdagen.

Toch, wie de stemresultaten van deze “volkspartij” bekijkt, ziet dat CDA-ers eigenlijk “all over the place” zitten. Natuurlijk, het CDA-bastion is het oosten en het zuiden van het land, maar kennelijk kent het “liberale” Amsterdam ook een flink aantal voorstanders van het Appèl. In eigenlijk iedere grote stad is de “harde kern” aanwezig. Goed verstopt, dat wel. Dus, vrijgevochten, afvalscheidende en rose-drinkende bewoner van “westerpark”, ook naast u kan zomaar een CDA-stemmer wonen.

“Ah, Donkerdoorn, grachtengordel-pik”, hoor ik al roepen, “kom toch eens op het platteland. Daar zit de “mythische harde kern” van het CDA!”. Welnu, zoals honderdduizenden anderen, heeft ondergetekende ook de volksverhuizing van provincie naar randstad ondernomen, en snuift hij wegens familieverplichtingen toch nog regelmatig de lucht van zee of koeienpoep op. Misschien is het koeienpoep-dorpje waar mijn wortels liggen niet representatief, maar zoals opgemerkt: ik ben nog nooit een CDA-aanhanger tegengekomen. Ook niet toen ik nog met mijn handen bloembollen uit de grond krabte. Met gemeenteraadsverkiezingen wordt “op het dorp” keihard “gemeentebelangen-achtige” partijtjes gestemd, en landelijk het liefst “tegen” de zittende regering. En dat is, met uitzondering van de “paarse jaren”, al bijna dertig jaar CDA. Zeg nu zelf, wat heeft het CDA boeren, landbouwers of “de provincie” gebracht, behalve regels, quoten, heffingen, Europa en het langzaam “afknijpen” van de kleine agrariër?

Met het argument dat het “de oude, conservatieve mensen” zijn die CDA stemmen, hebben ik en mijn kleine werelduitzicht ook een probleem. Wanneer ik mijn oma bezoek, krijgt excellentie Balkenende er meestal eerst een half uurtje ervan langs. Woorden en dreigementen waar Jeroen de Kreek bang van zou worden. “Oplichter”, “Rat”, “Bak+Ellende”. Het wordt nog erger als oma zich samen met haar “plattelandsvrouwen” club heeft verzameld en de oma’s overgaan tot “polit-bashing” van een werkelijk hogere orde. “Hij met zijn kleine rattenoogjes, staat ie tussen die gladaal uit Italië en die met die neus uit Frankrijk alsof ie de koning van Nederland is.”. “Ik schaam me kapot voor die man. En maar zeggen “normen en waarden” maar ondertussen betalen en betalen we maar.”. Van “eigen bijdrage” tot “Afghanistan”, alles komt onder het fileermes voor goed-en-kwaad van de kantklos-club. Nog nooit is er, bij mijn weten, een positief woord gevallen over het CDA. Misschien dat het CDA, net als haar grote zus die CDU in Duitsland, de stembus voorrijdt bij het bejaardenhuis en daar oudjes CDA-stemmend door het mobiele stemlokaal helpen. Geen idee. De gepensioeneerden die ik ken, zijn, zachtjes uitgedrukt, niet echt enthousiast over JPB en zijn politiek.

Blijven in mijn kortzichige wereldbeeld dus de kerkgangers over. Ik wil best “geloven” dat christelijke mensen en masse CDA stemmen, maar ook hier botst iets. Het CDA praat wel wazig over “normen en waarden”, het liefst met het stickertje “christelijk” er extra opgeplakt; bij het “uitdragen” van de “normen en waarden” gaat ergens iets mis. Tenminste, zo komt het over. De meeste CDA-ministers kunnen sowieso niet echt goed liegen, en na al die jaren Balkenende bekruipt je het gevoel dat op bijbelschool het heilige schrift misschien is omgewisseld voor een literaire-b-versie van “American Psycho”. Plus als christelijk persoon kun je ook nog kiezen (als moslim valt er weinig te kiezen). Er is altijd nog de Christen Unie. Die iets beter zijn in liegen. De “C” in CDA heeft nu eenmaal iets te veel geleden onder dertig jaar regerings-inflatie.

Toch komt het CDA in polls niet onder de 20 zetels, hoewel je zou verwachten dat de partij het ook bij hun “stamgasten” ondertussen verpest heeft. Sterker nog, bij de laatste verkiezingen wist het CDA zelfs bij de uiteindelijke uitslag beter te scoren dan aangegeven in de exit-polls. Voor het CDA geldt kennelijk een positief “Bradley-effect” (bij omvragen A zeggen en uiteindelijk B stemmen. Omdat je je eigenlijk een beetje schaamt voor je keuze). Of, zegt de conspirator in me, die stemcomputers zijn toch niet voor niks afgebrand in die loods. Stembusfraude lijkt in Nederland sowieso, net als in de Verenigde Staten, tegenwoordig een nieuwe volkssport te worden. Hoe dan ook, “Bradley-effect” of niet, de CDA-stemmers die ook deze ronde weer komen opdagen hebben in ieder geval last van een stevig geval van “Stockholm-syndroom”. Of is het “massa-machochisme?