Zapruder Inc.

Als Dmitri Medvedev op 7 mei 2008 wordt ingezworen als president van Rusland lijkt de jonge bestuurder niet op een beter moment te kunnen worden aangesteld. De economie van “Gazprom-nation” is “booming” als gevolg van stijgende energieprijzen, partijgenoot en voorganger Poetin onverslaanbaar populair en Rusland hard op weg terug te komen als “wereldmacht” op het internationale toneel. Met een “jonge” president verschijnt ook nog eens de hoop op “verandering” en democratie onder de Russische bevolking, al bestaan de nodige twijfels over opzet van de machtsverdeling. De autoritaire Poetin houdt zijn vinger aan de politieke pols in de functie van minister-president. Medvedev zou slechts een “matrushka” zijn, het gezicht van een nieuwe termijn “Poetin”.

Hoe anders is de situatie een jaar later. Niet alleen bevindt Rusland zich in de meest ernstige economische crisis sinds de Tweede Wereldoorlog als gevolg van lagere energieprijzen en kapitaalvlucht, het land vocht ook een korte maar bloedige oorlog met buurland Georgie. De eerste lakmoestest voor Medvedev op het internationale toneel. Maar juist dat podium van de internationale intrige lijkt Poetin voor zichzelf op te eisen, en is de president verworden tot de speekbuis van “Poetin-politiek”. In tijden van oorlog en diplomatieke steekspelen wordt duidelijk waar de macht van Medvedev eindigt.

Of het nu gaat om het erkennen van de afvallige Georgische provincies Zuid Ossetie en Abchasie, het opzetten van een “gas-opec” of het schaakspel rond de uitbreiding van de NATO en het Amerikaanse “raketschild” in Oost Europa, de hand van de sluwe KGB-er Poetin is immer duidelijk te zien. Geen nieuwe politiek maar het voortbouwen van het Russische “recht op invloedsfeer” en de door Poetin gedroomde “multipolaire” wereld. Het grote geopolitieke spel waar Gazprom-man Medvedev nog te onervaren voor wordt geacht.

Medvedev wordt voornamelijk ingezet op het binnenlandse front. Zo lijkt de president woord te houden aan zijn beloofte uitgesproken bij zijn inauguratie: “Het is mijn taak om de verdere burgerlijke, economische vrijheid te bevorderen zodat Rusland een van de beste landen ter wereld wordt.” De president hield kort geleden een interview voor het Kremlin-kritische blad Nowaja Gaseta (uniek), praatte drie uur met burgerrechtenactivisten en liet een aantal dissidenten vrij. Zelfs de in de “Chodorkowski-zaak” (rechtzaak tegen oligarch Chodorkowski, een bijna show-proces) geofferde juriste Svetlana Bachmina mocht onder begeleiding haar kinderen zien en werd na een moordpartij door een agent de machtige politiechef van Moskou ontslagen. Opmerkelijke openingen.

Maar gevraagd naar de “democratisering” van Rusland door Nowaja Gaseta blijft Medvedev vaag. “Het doel blijft de versteviging van democratische instituten”. Het antwoord van een president die aan de macht is gekomen, niet dankzij zijn eigen leiderschapskwaliteiten of democratische overtuiging, maar door loyaliteit aan Poetin. Tevens de president die de termijn voor een Russische president van vier naar zes jaar oprekt (ten gunste van Poetin?). Al is Medvedev de eerste Russische bestuurder die, op papier, openheid van zaken geeft over zijn eigen financien en declaraties, inkomsten en vermogen openbaar heeft gemaakt. Het spreekwoordelijke goede voorbeeld in de strijd tegen corruptie, een speerpunt van Medvedev.

“Democratisering” lijkt onder Medvedev zich vooral in de Russische provincies af te spelen. Zo worden in regionale posten enkele gehate autoritaire figuren vervangen en wordt in de problematische regio Kirow zelfs iemand uit de oppositie aangesteld, Nikita Belych. Aangesteld, dus niet democratisch verkozen. Ook al een erfenis van Poetin’s politiek. Dat terwijl Medvedev toch voor het Russische parlement aankondigde de posities van verschillende politieke partijen te willen “versterken”.

De tegenstrijdigheid in politiek en de duidelijke schaduw, en hand, van Poetin maken Medvedev tot een soort politiek raadsel. De president is populair, ondanks de keiharde crisis in Rusland, maar de gemiddelde Rus zal niet kunnen uitleggen waar de president nu precies voor staat. Geruchten over een mogelijke “split” tussen Poetin en Medvedev lijken voorals nog slechts dat: “geruchten”. Medvedev staat nog teveel voor de oude politiek, heeft duidelijk op bepaalde gebieden beperkte macht (internationaal) en geeft geen eigen gezicht. Medvedev=Poetin. Of op zijn minst “Poetin-light”.