Zapruder Inc.

Telkens wanneer Zapruder haar pijlen richt op de corruptie en verrotheid die je bij corporaties – en pharmabedrijven in het bijzonder – tegenkomt, breekt de hel los. Voor sommige mensen is het blinde vertrouwen in de medische wetenschap en de pharmabedrijven soms zó diep geworteld, dat er bijna sprake lijkt van religieus fanatisme. Dit alles ondanks de vele schandalen die zich de afgelopen decennia hebben afgespeeld en die nu nog steeds onverminderd doorgaan. Alle voorbeelden hiervan opnoemen zou ondoenlijk zijn, maar als we alleen kijken naar de actuele gebeurtenissen valt op dat er toch iets fundamenteel niet goed zit in deze industrie. Zo kwam onlangs een wel heel opmerkelijk schandaal aan het licht: Howard Richman, van de Amerikaanse Biopure Corporation stond terecht wegens het misleiden van investeerders betreffende het product Hemopure, een bloedvervanger die gemaakt werd van runderbloed. Alsof het misleiden nog niet genoeg was deed Richman alsof hij stervende was aan darmkanker om zo een gerechtelijk onderzoek te ontlopen! Hij had zelfs meerdere doktersattesten gefaked, allemaal om uitstel te krijgen in een onderzoek dat de Security & Exchange Commission tegen hem was begonnen. Een CEO die zijn eigen terminale kanker in scene zet om het onderzoek naar zijn misleiding van investeerder af te wenden lijkt extreem, maar het is een sprekend voorbeeld van hoe laag men gaat om de business draaiende te houden.

Ook aan de andere kant van de pharmabusiness – die van de doktoren en onderzoekers – vinden we veel van dergelijke corruptie. Zo kwamen onlangs de leugens van de zeer gerespecteerde klinisch onderzoeker dr. Scott Reuben aan het licht. Reuben was verantwoordelijk voor het verzinnen van de data van meer dan twintig farmaceutische onderzoeken die van 1996 tot 2008 geplaatst waren in medische peer-reviewed journals. In deze onderzoeksstudies prees hij de veiligheid en voordelen van meerdere medicijnen aan van pharmareuzen Pfizer en Merck. Reuben werd door deze bedrijven betaald om de gunstige onderzoeksresultaten te fabriceren en heeft dat inmiddels ook toegegeven. Hoewel de medische journals begonnen zijn met het terugtrekken van de valse onderzoekspublicaties, is de schade uiteraard groot: vele duizenden doktoren hebben mede op basis van deze resultaten de medicijnen voorgeschreven aan hun patiënten. Aangezien het vertrouwen in peer-reviewed journals heilig is en doktoren zelf niet (de tijd hebben om te) onderzoeken, kan dit soort bedrog ver gaan. Om even in conspiracy-termen te spreken: het bedrog aan de bovenkant (valse onderzoeksresultaten betaald door pharmabedrijven) zet een heel mechanisme in werking van peer-reviewed journals tot doktoren tot uiteindelijk patiënten die zich laten bedotten. Dit hele mechanisme is gebaseerd op vertrouwen. Misplaatst vertrouwen, welteverstaan, want er zijn legio voorbeelden van de pharma-industrie die misbruik maakt van het vertrouwen dat men heeft in onderzoekers en publicaties. Desondanks blijft men in deze instituten vertrouwen, terwijl de meesten by design dit misleidende gedrag zullen blijven vertonen.

Hoewel dit grootschalige bedrog vaak vanuit de pharma-bedrijven wordt geïnitieerd, zijn het vaak de onderknuppels aan de bodem van de keten die de rekening betalen. Doktoren en onderzoekers die medewerking verlenen aan corruptie en bedrog worden af en toe gesnapt en kunnen dan vaak fikse straffen tegemoet zien, terwijl de pharma-bedrijven vrijuit gaan. Ja, er moet wel even wat geld betaald worden om het gedoe af te kopen, maar de enorm diepe zakken van deze industrie behoeden ze voor slopende rechtszaken en slechte publiciteit. Met een leger aan topadvocaten en een ruime ervaring in het betalen van afkoopsommen, smeer –en zwijggelden kan de pharma-industrie gewoon doorgaan met deze frauduleuze praktijken. Vreemd genoeg bestaat er een soort collectieve “amnesie” als het gaat om deze praktijken door te trekken naar het handelen van farmaceutische bedrijven nu.

Marketing Blitz Krieg
Maar belangrijker nog is het natuurlijk het niet aflatende marketingmonster dat de pharmaboeren op de consument en de artsen loslaten. Vele honderden miljarden worden hieraan gespendeerd om niet alleen de consumenten allerlei aandoeningen aan te praten, maar vooral om de artsen en apotheken te beïnvloeden zodat zij de medicijnen gaan voorschrijven. Alleen in Nederland wordt al 1,3 miljard euro aan pharma-marketing uitgegeven. Hieronder vallen premies aan maatschappen, apotheken en ziekenhuizen en worden er kortingen gegeven op medicijnen die wel tot 99% kunnen oplopen! Alles om ervoor te zorgen dat men het medicijn van bedrijf A voorschrijft ten koste van concurrent B. De belangrijkste reden voor deze agressieve Blitzkrieg is het patent. Het patent op een medicijn heeft maar een beperkt leven en dat leidt ertoe dat men binnen zeer korte tijd er winst op moet maken voordat de concurrentie met een goedkoper alternatief komt. In commerciële termen gesteld: de ‘window of opportunity’ is erg klein om een return on investment te behalen. Dat wil zeggen: agressieve en suggestieve marketing met als doel zowel consument als voorschrijver te beïnvloeden. Dit is de reden waarom de artsen en apotheken dagelijks worden gestalked door de zogenaamde artsenbezoekers, die gewapend met veel propaganda marketing en cadeautjes het voorschrijfbeleid voor medicijnen proberen te sturen.


De middelen waarvan de farmaceutische industrie zich bedient zijn beproefd en doortrapt tegelijk. Door aan de consumentkant vraag te creëren met spotjes als “heeft u ook weleens die droge hoest? ” of “u hebt toch weleens last van overgevoelige blaas?” met daaraan gekoppeld een website waar je een test kunt doen die onfeilbaar op een latent probleem wijst, duwt men de patiënt naar de huisarts toe met een verzonnen aandoening. Een probleem waar uiteraard een medicijn voor bestaat, niet toevallig gefabriceerd door de maker van de testsite. En de tentakels van de pharmamaffia reiken ver. Naast het manipuleren van de consument met spotjes en onzintestjes, worden de artsen gebombardeerd met pharmapropaganda. De artsenbezoekers doen alles om ervoor te zorgen dat artsen hun middel voorschrijven maar zorgen er ook voor dat alle nascholing die op artsen gericht is door de pharma-industrie en hun betaalde opinieleiders verzorgd wordt. Zo verzekert zich men van de steun van de artsen, geholpen door hun eigen collega’s die de waar – betaald uiteraard – aanprijzen. Het lijkt veel op een piramidespel, maar het is één van de meest beproefde sales tools die er is. We zien hier dat de pharma-industrie veel overeenkomsten vertoont met de (junk)voedselindustrie: men bewerkt de consument (het kind) met een nieuw product zodat men een kunstmatige vraag creëert (McDonalds). Hiertoe gebruikt men handig allerlei marketing tools en Unique Selling Points (USPs) als testimonials, herkenbaarheid, me too gedrag, push marketing en zogenaamd gebruiksgemak (convenience). Pure manipulatie die alleen maar omzetverhoging tot doel heeft.

We kunnen er lang of kort over discussiëren, maar wanneer mensen beter maken een industrie wordt waar veel belangen op het spel staan, gaat het ten koste van diezelfde mensen. Een industrie is een steeds groter wordende en zichzelf versterkende entiteit, die uiteindelijk maar één doel heeft: in leven blijven. En iedere keer als de industrie groeit, is er meer (geld/macht) nodig om deze entiteit in leven te houden. Innovatie en optimalisatie dienen niet meer het oorspronkelijke uitgangspunt – namelijk mensen sneller beter maken – maar alleen om de allesverslindende moloch die de industrie is geworden in stand te houden. We zagen dit eerder toen we het Red Queen Principle beschreven: evolutionaire ontwikkeling (innovatie) heeft alleen als doel de (relatieve) groei in stand te houden. Ergo: dit beest doet alles om te blijven overleven ten koste van haar concurrenten. Dit is dezelfde neerwaartse spiraal die we nu zien plaatsvinden in de financiële industrie: een hongerige maalstroom die als een zwart gat decennialang gevoed moest worden zonder dat ze echt de fundamentele economische groei ondersteunde. Een systeem dat in de basis een fundamentele fout kent en daarom niks meer is dan een tikkende tijdbom. Pure emergentie: “what you put in by design, comes out with a vengeance”. Maar hoe lang nog voordat de pharmabom barst?

Voor die mensen die er helemaal niks van begrijpen en nog steeds de nooduitgang zoeken uit hun gecultiveerde peul van onnozelheid: zie hier de tweedelige serie van TROS Radar over de werking van de pharma-industrie in Nederland. Leuker kunnen we het niet maken…
Deel I
Deel II
(laat je overigens niet bedotten door het feit dat men hier de kwalijke praktijken als uitzondering betitelt. Puur zelfbehoud...)