Zoals te verwachten viel mag de Nederlandse belastingbetaler aftikken voor het zogenaamde “Icesave“-bank-debacle. Aangelokt door buitengewone rentepercentages kregen veel Nederlandse spaarders en Nederlandse overheden IJslandse Kronen in den ogen maar ontdekten bij het losbarsten van de “kredietcrisis“ dat de IJslandse internetfinancial slechts een “sterfhuis“ bank was. Wouter Bos sprong bij, garandeerde de verloren Nederlandse tegoeden en schoof de IJslandse staat, dat de verliezen bij de omvallende IJslandse banken niet kon dekken en failliet ging, een lening toe. Nu wil IJsland alleen terugbetalen tegen zeer gunstige voorwaarden en heeft hier eigenlijk zeer goede redenen voor. Niet alleen staat het IJslandse volk morrend aan de parlementspoort, maar naar de gang van zaken rond het omvallen van Icesave, Icesave-moeder Landsbanki en de banken Glitnir en Kaupthing is nu een onderzoek naar “criminele activiteiten“ geopend. De val van de IJslandse banken had achteraf slechts zijdelings met de “kredietcrisis“ te maken. Landsbanki, Kaupthing en Glitnir waren daarentegen in handen van behoorlijk dubieuze eigenaren die een IJslandse variatie op het “Madoff“ schandaal hebben uitgespeeld. Lijsten met “kredietnemers“ van Kaupthing op wikileaks maken duidelijk hoe het spel werkt. Ondertussen veegt een van de onderzoekers, Eva Joly ex-Frans parlementslid, de vloer aan met het gedrag van het VK, Nederland en de EU in de zaak.
Europa krijgt haar eigen “Madoff“. Het imploderen van de “IJslandse“ spaarbanken blijkt niet een “simpel“ geval van door slechte investeringen in slechte derivaten lekgeslagen bankbalansen maar eerder een moedwillige roof door een elitair clubje verzameld rond de eigenaren en het bestuur van de banken. Dit alles blijkt uit documenten over de Kaupthing bank gepubliceerd op wikileaks.
Leningen tegen 0 procent, een web aan sub-bedrijfjes en aandelen inkoop met door de bank zelf verschaft geld (en een link met de sheik van Qatar). Kaupthings “exceptional list“ is een who’s-who van nepotisme rond de bank.
Bij de moeder van Icesave, Landsbanki, is de situatie vermoedelijk even afschrikwekkend maar helaas wordt de boekhouding nog afgeschermd. Landsbanki werd gerund door de Björgólfur clan, die een fortuin maakten met de verkoop van een Russche brouwerij aan Heineken. Eigenaar Björgólfur Gudmundsson, in IJsland veroordeeld voor fraude, is nu failliet verklaard maar was ooit eigenaar van de voetbalclub Westham. Zijn zoon, eigenaar van een pharma-reus, zou via Landsbanki behoorlijke sommen hebben verkregen. Daarnaast is van 300 miljoen euro aan leningen bekend dat zij “aan het management relateerde bedrijven“ is uitbetaald.
Gedekt door de “rating agencies“ weet het management van de drie banken zo tijden miljoenen rond te pompen, geld is immers goedkoop (de banken zijn spelers in carry-trade, waarmee de crisis in 2007 begint) , tot in 2007 rentestanden stijgen. Om aan geld te komen wordt met flinke rentebeloftes de Britse, Hollandse en Scandinavische spaarmarkt aangeboord en miljarden stromen weer binnen. Als het pyramidespel klapt wordt nog een laatste marketing campagne ingezet om spaarders te overtuigen dat tegen de banken wordt samengespannen. In de herfst van 2008 is het te laat.
De kwestie van de IJslandse banken blijkt hiermee exemplarisch voor de “kredietcrisis“. Door deregulering, gebrekkige controle, inteelt met accountants (de IJslandse KPMG moest het boekenonderzoek in de zaak Glitnir neerleggen omdat de hoofd-uitvoerende de vader van een van de grootste aandeelhouders bleek te zijn), schimmige beleggingsproducten en goedkeurende knikjes van rating-agencies konden de banken hun op lucht gebouwde imperium uitbouwen. Slechts een kleine groep uit de Britse corporate wereld wist uiteindelijk van de banken te profiteren. Zelfs als medewerkers van de banken door de IJslandse overheid de laan uit worden gestuurd wegens belangenverstrengeling , huren de banken hun clansleden gewoon weer in als “adviseur“.
De IJslandse regering probeert nu zo goed en zo kwaad haar banksector te reguleren maar wordt hevig tegengewerkt door de zittende elite in de IJslandse banksector. Met het strafrechtelijk onderzoek zal geprobeerd worden de daders te vinden en financieel aansprakelijk te maken. Of zaak ooit tot de bodem wordt uitgezocht is twijfelachtig gezien de geslotenheid in de sector en de belangen van verschillende betrokken (grote) partijen. In Nederland blijft de vraag: heeft De Nederlandse Bank gefaald bij het toelaten van Icesave/Landsbanki?
De kwestie van de IJslandse banken blijkt hiermee exemplarisch voor de “kredietcrisis“. Door deregulering, gebrekkige controle, inteelt met accountants (de IJslandse KPMG moest het boekenonderzoek in de zaak Glitnir neerleggen omdat de hoofd-uitvoerende de vader van een van de grootste aandeelhouders bleek te zijn), schimmige beleggingsproducten en goedkeurende knikjes van rating-agencies konden de banken hun op lucht gebouwde imperium uitbouwen.
Aangelokt door buitengewone rentepercentages kregen veel Nederlandse spaarders en Nederlandse overheden IJslandse Kronen in den ogen maar....
The IMF itself, meanwhile, not content with putting off making its loans available to Iceland, attached conditions to them that would seem outrageous, even in fiction. One example of this is the objective of bringing Iceland’s public deficit down to zero by 2013, a target that is impossible to achieve but that will nevertheless lead to huge cuts in the most essential areas of spending such as education, public health, social security, etc.
Europe and the IMF are about to perform a major feat: reducing a country whose HDI had, in just a few decades, reached the highest level in the world, to the rank of a poor country... The consequence of this is that the Icelandic people, the majority of whom are highly qualified and multilingual and have strong work relationships with the Nordic countries where they can assimilate easily, are already starting to emigrate. In the end, neither the IMF, nor England or the Netherlands will be able to be reimbursed. Just a few tens of thousands of retired fishermen will be left in Iceland, along with its natural resources and a key geostrategic position at the mercy of the highest bidder – Russia, for example, might well find it attractive.
This weekend’s pushback is a quantum leap that promises (or to creditors, threatens) to change the world’s financial environment. For the first time since the 1920s the capacity-to-pay principle is being made the explicit legal basis for international debt service. The amount to be paid is to be limited to a specific proportion of the growth in Iceland’s GDP (on the assumption that this can indeed be converted into export earnings). After Iceland recovers, the payment that the Treasury guarantees for Britain for the period 2017-2023 will be limited to no more than 4 per cent of the growth of GDP since 2008, plus another 2 per cent for the Dutch. If there is no growth in GDP, there will be no debt service. This means that if creditors take punitive actions whose effect is to strangle Iceland’s economy, they won’t get paid.
Iceland promises to be merely the first sovereign nation to lead the pendulum swing away from an ostensibly “real economy” ideology of free markets to an awareness that in practice, this rhetoric turns out to be a junk economics favorable to banks and global creditors.
As far as I am aware, this agreement is the first since the Young Plan for Germany’s reparations debt to subordinate international debt obligations to the capacity-to-pay principle.
No doubt the post-Soviet countries are watching, along with Latin American, African and other sovereign debtors whose growth has been stunted by the predatory austerity programs that IMF, World Bank and EU neoliberals imposed in recent decades. The post-Bretton Woods era is over. We should all celebrate.
Is er niet, hè?
Ooit stond er onderaan de pagina van mijn agenda: "Wat heb je nodig om een goede bankier te worden? Een goede kleermaker."