Zapruder Inc.

Terwijl zijn bezoek aan Irak met bomexplosies buiten de “groene zone”, het zwaar beveiligde gebied rond de Amerikaanse reuzeambassade in Bagdad, wordt opgeluisterd, roept de Amerikaanse vice-president Dick Cheney dat de veiligheidssituatie in Irak “een doorslaand succes” is. Cheney doelt op de “surge strategie”, het zenden van 30.000 extra strijdkrachten naar Irak begin 2007. De ogenschijnlijke kalmte in Irak heeft echter bitter weinig te maken met het sturen van de extra troepen. De “verbeterde veiligheid” is eerder het gevolg van de, onder toeziend oog van de Amerikanen, uitgevoerde etnische zuiveringen in Irak. In de miljoenenstad Bagdad is vrijwel geen etnisch gemengde wijk meer te vinden. Bagdad is verdeeld in soennitisch en sjiietisch; met grote betonnen muren om de stadswijken heen om de beide groepen uit elkaar te houden. Er wordt druk geexperimenteerd met biometrische passen waarop etnische achtergrond vermeld staat en die bij de vele checkpoints getoond moeten worden. Checkpoints bemand door Irakese veiligheidstroepen waarvan nooit duidelijk is waar hun loyaliteit ligt. Zijn het Sadristen of misschien leden van de Badr-doodseskaders van de regering? 

In de soennitische gebieden in Irak hebben de Amerikanen de oudste koloniale truc in het boekje toegepast. Omkoping. Als etnische minderheid, en als gevolg van de afgenomen regeringsmacht en het geweld uit sjiietische hoek, hebben veel soennieten eieren voor hun geld gekozen en zich achter de Amerikaanse bezetter geschaard. In de provincie Anbar staan stamhoofden op de Amerikaanse salarisrol en bevechten in ruil voor wapens, geld en bestuur “Al Qaida” en opstandige elementen van het oude Ba’ath regime. Maar niet voordat zij met diezelfde wapens hun provincie van alles sjiietische hebben ontdaan. Het gevolg: een explosieve toename van sjiietische vluchtelingen in sloppenwijken van Bagdad als “Sadr City”.

Het relatief rustige en autonome Koerdische noorden is sinds de Turkse invasie van begin dit jaar de facto onder Turks politietoezicht gezet. Washington hoopt met deze zet “ongewenste” elementen als de PKK zonder enige troepeninzet te isoleren. En bovendien drijft het Turkse toezicht de “autonome” Koerden tot meer enthousiasme voor het centrale gezag in Bagdad. Op buiten het regime in Bagdad je olie willen verkopen staat de doodsstraf. De corrigerende tik op de vingers kwam alleen uit Ankara en niet Bagdad of Washington.

In een rapport stelt het Internationale Rode Kruis dat de situatie in Irak op dit moment “een van de meest kritieke humanitaire crises ter wereld” is. Miljoenen vluchtelingen zijn op zichzelf aangewezen, terwijl medische voorzieningen meer dan ontoereikend zijn. Basisbehoeften als voedsel en water zijn schaars. Niet alleen in Irak zelf maar ook in buurlanden Jordanie, Syrie en Iran zitten duizenden Irakezen in vluchtelingenkampen met minimale middelen.

Het Rode Kruis beklaagt zich ook de toegankelijkheid van Irakese gevangenissen. Sinds de Amerikaanse invasie zijn tienduizenden Irakese mannen opgepakt en opgesloten in een aantal reusachtige gevangeniscomplexen. Toegang tot de gevangenen wordt echter geweigerd. Een zorgelijke ontwikkeling en niet alleen opgemerkt door het Rode Kruis. Met nieuwe onthullingen over de misstanden in Abu Grahib wordt duidelijk dat het martelen van gevangenen niet een door lager militair personeel uitgevoerde uitzondering is maar structureel beleid. 

Abu Grahib. De omslag in de schone “shock and awe” campagne. De eerste van vele tekenen dat er zaken in het bezette Irak gebeuren die het daglicht verre van verdragen kunnen. En een van de vele redenen dat het internationale aanzien van de Verenigde Staten op dit moment op een historisch dieptepunt is aanbeland. Maar in lijst van “zaken” die de Verenigde Staten tegen internationaal recht een Geneefse Conventie in uitvoeren slechts een van de vele misdaden. Ongenoemd zijn bijvoorbeeld de structurele culturele vernietiging van Irak’s erfgoed, het wetten opleggen aan een veroverd volk, collectieve straffing en veel meer subtielere zaken die niet zo snel krantenkoppen zullen halen.

Vijf jaar oorlog op basis van leugens. Ja, Saddam is weg maar dat is ook werkelijk het enige lichtpuntje dat deze hele campagne heeft opgeleverd. Vijf jaar oorlog heeft Irak verkracht, vernietigd en geplunderd. Nee, de oorlog gaat niet om olie maar al, en ook echt al, het diplomatieke handelen van de VS in Irak draait op dit moment maar om een ding: de Irakese oliewet. “We blijven niet eeuwig”, maar wat doen al die reusachtige basissen daar en de grootste ambassade ter wereld?

Vijf jaar oorlog heeft miljarden naar de winst-en-verliesrekening doen schrijven van corporations met directe lijntjes naar het Witte Huis. Corporations die grotendeels aan fictieve “opbouw” doen. Of die zwaar bewapende en in het wilde weg schietende “veiligheidsmensen” ter ondersteuning sturen. Contractors die gemiddeld 30x meer verdienen dan een Amerikaanse zandhaas. In de meest conservatieve schatting zal het hele Irakavontuur de Amerikaanse belastingbetaler ongeveer 2.7 biljoen dollar kosten. En dan spreken we nog niet over de maatschappelijke kosten van de nu al 50.000 zwaar fysiek of geestelijke gewonde Amerikaanse Irak-veteranen. Laat staan de onmeetbare maatschappelijke gevolgen in Irak zelf.

De Irakoorlog is begonnen met leugens, en draait nog steeds om leugens. Vijf jaar oorlog zal weer veel mooie reportages en verhalen brengen. De strekking van al die jubileumaandacht zal ongeveer in de “fout"lijn liggen. Het was een fout om de aardsvijand van Israel en de derde oliemacht ter wereld te vernietigen. Mea Culpa.

Maar de Irakoorlog is geen fout. Verre van. De Irakoorlog is een misdaad.