Zapruder Inc.

Geruchten over een eventuele Turkse inmenging in het conflict in Irak gaan al jaren, maar nu lijkt het ernst. Turkse media berichten over het samentrekken van troepen aan de zuidgrens met Irak en alle legerverloven zijn voor onbepaalde tijd ingetrokken. Het kan bijna niet anders; het Turkse leger maakt zich op voor iets groots.

Het Koerdische noorden van Irak wist na de Amerikaanse invasie al snel een soort autonomie af te dwingen bij de nieuwe machtshebbers. Hoewel de Koerden al sinds de vorming van Irak een uitzonderingspositie binnen de staat kregen, bestaat de werkelijk autonome Koerdische regio pas sinds de aanname van de nieuwe Irakese grondwet in 2005. De facto werd de staat/regio na de Golfoorlog van 1991 gevormd na de opstand tegen Saddam Hoessein en instelling van de no-fly/no-go zones voor het leger van Saddam.

De Irakese Koerdische regio ligt in een olierijk gebied. Dit jaar zal beslist worden over de status van de overwegend Koerdische stad Kirkuk doormiddel van een referendum. Kirkuk is het middelpunt van de noordelijke Irakese olievelden. Indien de stad aan de Irakese Koerdische regio wordt toegewezen zullen de Koerden tevens de omliggende olievelden opeisen. De regio heeft zelfs al “production sharing agreements” met Amerikaanse oliemaatschappijen gesloten. De Koerden vormen daardoor een belangrijke strategische partner voor de Amerikanen. Turkije ziet dit met ledeogen aan. Zij verdenkt de Amerikanen ervan te streven naar een onafhankelijke Koerdische staat, waar niet alleen oliecontracten mee afgesloten kan worden, maar waarin ook militaire bases kunnen worden geopend.

Daarnaast gaan geruchten dat Koerdische opstandelingen in Iran worden gesteund door de Amerikanen en Irakese Koerden. Iets wat de Turken ook niet is ontgaan. Als de Amerikanen achter Koerdische operaties in Iran staan, doen ze dat ook bij acties op Turks grondgebied? Met het voorjaar in aantocht, waardoor bergpassen weer begaanbaar worden, neemt het Turkse leger het zekere voor het onzekere en grendelt de grens met Irak af. 

Maar naast de irritatie over de Koerdische kwestie speelt in de achtergrond nog een factor waarmee de Amerikanen Turks ongenoegen op de hals hebben gehaald: de Armeense genocide. Op dit moment wordt door het Amerikaanse congres een wetsvoorstel behandeld waarin het ontkennen van de Armeense genocide strafbaar wordt gesteld. Dit tot bijzonder groot ongenoegen van Turkije. Achter de schermen is de Turkse druk zo groot dat zelfs defensie minister Gates en Condi Rice het huis van afgevaardigden hebben aangeraden deze wet niet aan te nemen.

De huidige Turkse troepenbewegingen kunnen daarom ook als een extra drukmiddel op de Amerikaanse politiek worden gezien. Maar het is wel hoog spel wat er gespeeld wordt.