Zapruder Inc.

Door JeroenG

In 2004 schrijft de Duitse krant Die Welt op haar webpagina dat Marc Dutroux, de Belgische ontvoerder, verkrachter en moordenaar van diverse meisjes, “deel uitmaakt van een internationaal pedofielennetwerk.” Een onderzoeksrapport dat in opdracht van Michel Bourlet, de aanklager van Dutroux, is geschreven “laat slechts de volgende conclusie toe: Dutroux heeft met een pederastennetwerk samengewerkt dat in heel europa aktief was. Het centrum van de ring bevond zich op de Amsterdamse wallen, waar Dutroux volgens meerdere getuigen gezien is.”

“De samenvatting van het rapport,” aldus Die Welt: “Dutroux en zijn helpers ontvoerden meisjes, de andere ring kleine jongens.” Centrale figuur in deze laatste ring is volgens Die Welt ene Robby van der Plancken, “die in 1993 getuige is van de ontvoering van de dan 12-jarige Berlijnse jongen Manuel Schadwald in Nederland.” Vier jaar later beschikken Nederlandse journalisten over diverse getuigenverklaringen die erop lijken te wijzen dat Manuel aan het werk was gezet in een van de Rotterdamse bordelen die gerund werden door de Duitser Lothar Glandorf.

In Glandorfs clubs zouden, zo schrijft stelling.nl in december 2003, ook hooggeplaatsten hun opwachting maken. “Bijvoorbeeld een hoge ambtenaar van het ministerie van justitie die altijd met een taxi arriveerde en zijn entrée maakte met een zak over zijn hoofd. Oeps. Wie kan dat nou zijn geweest?” Het lijkt hier te gaan om Joris Demmink, de huidige secretaris-generaal van justitie, die twee maanden eerder in opspraak was gekomen door een gezamenlijke reportage van Panorama en Gaykrant (p148) waarin hij beschuldigd werd van misbruik van minderjarige jongens.

Hiermee is de, ietwat fragiele link tussen Dutroux - via Robby van der Plancken, Manuel Schadwald en Lothar Glandorf - en Joris Demmink gelegd. Maar er is meer. April 1998 besteedt het actualiteitenprogramma Netwerk aandacht aan het Handel-in-kinderen-team (HIK-team), dat in 1994 door de Rotterdamse politie werd opgericht om Manuel Schadwald op te sporen.

In de reportage wordt een door acteurs ingesproken tapverslag van het HIK-team ten gehore gebracht (06:28). “De man die u in dit gesprek hoorde vragen om kinderen, is een ambtenaar die een hoge positie heeft bij de overheid,” zegt de voice-over terwijl in beeld het tapverslag van het gesprek tussen “Loth.” en “Joris” verschijnt. “Loth.” staat voor Lothar Glandorf, maar is deze “Joris” Joris Demmink?

In 2004 komt de uitzending onder de aandacht van klokkenluideronline.nl dat navraag doet bij Netwerk-redacteur Roelf van Til. “Van Til meldt echter dat deze Joris naar zijn beste herinnering bij VWS werkt en na zijn veroordeling geen enkele sanctie heeft gekregen. [...] Bij VWS weet de persvoorlichter uit het blote hoofd slechts een Joris op te lepelen, maar dat is volgens haar niet echt een topambtenaar maar ?slechts een afdelingshoofd?.” Misschien werkte “Joris” toen al niet meer voor VWS - of heeft hij er nooit gewerkt?

Drie jaar later doet de in 2002 tot levenslang veroordeelde Koerd Hüseyin Baybasin aangifte tegen Joris Demmink van pedofilie, wederrechtelijke vrijheidsberoving van hemzelf, en deelneming aan een criminele organisatie. EénVandaag besteedt hier aandacht aan en laat in de uitzending een gesprek tussen Lothar en Joris horen (03:24) dat negen jaar eerder ook in Netwerk te beluisteren was. Deze keer heeft de voice-over het echter over “een hoge ambtenaar van justitie”. Gaat het dan toch om Joris Demmink?

Journalist Micha Kat belt drie weken later met Bas Haan, die tussen 2000 en 2006 voor Netwerk gewerkt heeft. Deze verzekert hem dat ?[d]e uitzending over het HIK-team wel degelijk over Joris Demmink van justitie [ging].” Ook publicist Stan de Jong spreekt rond die tijd een (anonieme) journalist. “Hij vertelde mij dat zijn Netwerk-collega´s hem hebben verzekerd dat de hoge ambtenaar Joris, die aan bod komt in de Netwerk-uitzending over het Rotterdamse HIK-onderzoek (Handel In Kinderen) van 1994, inderdaad Joris D. is. Van een huiveringwekkende persoonsverwisseling met een andere hooggeplaatste Joris zou geen sprake zijn.”

Toch Joris Demmink dus, of niet? Vijf dagen later draait Stan bij. De Joris in de Netwerk-uitzending is toch niet Demmink, zo weet zijn anonieme bron, “een nauwbetrokkene bij het toenmalige HIK-team (Handel In Kinderen) van de politie Rotterdam-Rijnmond,” hem te vertellen. “Welaan,” oreert Stan, “kennelijk heeft EénVandaag te snel conclusies getrokken dat de Jorissen dezelfde waren en heeft het geheugen van de makers van Netwerk hen op dit punt wat in de steek gelaten.” Misschien, maar echt betrouwbaar komen Stan en zijn anonieme bronnen niet over.

Ook Lidy Nicolasen sluit zich in de Volkskrant hier bij aan. “Er is een (nagespeeld) telefoongesprek, waarin een bekakte stem vraagt naar voor die avond beschikbare jongens,” schrijft Lidy. “De suggestie ligt er dik op, hier spreekt Demmink, de stem hoort toe aan ene Joris.” Wat Lidy echter niet vermeldt, is dat het volgens EénVandaag om een “hoge ambtenaar van justitie gaat.” En de bekaktheid van de stem doet natuurlijk niet ter zake. “De bekakte stem is die van een onbekende,” vervolgt Nicolasen, “dus ook niet van de Joris die wél is veroordeeld tot een taakstraf. Dat gebeurde in 1998. Die Joris was een lagere, inmiddels ontslagen ambtenaar van WVC [het voormalige VWS].” EénVandaag had het dus mis volgens Lidy, maar dat krijgen we van haar niet te horen. En dat EénVandaag zich heeft vergist, is nog begrijpelijk, maar waarom zou Netwerk, voordat Joris Demmink in opspraak was geraakt, dan spreken van een ”hoge ambtenaar?”

Nicolasen heeft nog meer pijlen op haar boog: “Demmink werd op 1 november 2002 secretaris-generaal, na screening van de AIVD. De geheime dienst kan een gerechtelijke veroordeling niet missen en een veroordeelde kan nooit de hoogste baas van Justitie worden. Afdoend bewijs? Nee, want de fluistercampagne zegt dat Demmink ook de AIVD aan een touwtje heeft.” Volgens Panorama (p154) echter, menen “hoge ambtenaren” zeker te weten dat “[m]inister Donner” een negatief rapport van de AIVD en de Rijksrecherche terzijde [zou] hebben geschoven.” Geen gemiste veroordeling dus. En niet de AIVD, maar de minister aan een touwtje.

De opvolger van Donner, minister Hirsch Ballin, heeft inmiddels op kamervragen, van nota bene o.a. Fred Teeven, de huidige staatsscecretaris van justitie en veiligheid, geantwoord dat de screening van de AIVD “leidde tot een afgifte van geen bezwaar.” Tevens ontkent hij dat de “topambtenaar van justitie” in het HIK-onderzoek voorkwam. Als Panorama echter gelijk heeft, en Hirsch Ballin dus over de screening gelogen heeft, zou hij natuurlijk ook over het HIK-onderzoek gelogen kunnen hebben.

“Er werd ons daadwerkelijk verteld door Berlijnse rechercheurs dat zij van hun Nederlandse collega’s te horen hadden gekregen dat de zoektocht naar Schadwald nergens toe leiden zou,” schrijft Die Welt. “‘Ik moest verklaren niets meer over de zaak te zeggen. Laat deze zaak rusten,’ adviseerde de Amsterdamse rechercheur vriendelijk. En dan voegt hij deze treffende zin toe: ‘De zaak Schadwald staat onder een slecht gesternte.’” Moest deze rechercheur zwijgen, zodat anderen ongestoord konden liegen als dat nodig was? Liegen over wie de “Joris” uit het HIK-onderzoek was bijvoorbeeld?