Zapruder Inc.

Als we over de holocaust praten gaat het meestal over de joden die onder het nazi-regime werden omgebracht, aan de hand van de stuitende principes van de eugenetische grondbeginselen die de nazi’s erop na hielden. Schattingen variëren tussen vier en zes miljoen slachtoffers die voornamelijk in en op weg naar concentratiekampen werden vermoord. Er is in de decennia na de Tweede Wereldoorlog veel debat ontstaan of de cijfers van omgekomen joden wel kloppen, wat snel weer aanleiding gaf tot beschuldigingen als antisemitisme en holocaustontkenning. Los van deze semantische discussie over cijfers, die de gebeurtenissen al snel banaliseert tot een optelsom van cijfertjes, is het van belang om het gehele plaatje hier te bezien. Of het nu om zes, vier of drie miljoen gaat, de basisgedachte is dat het hier ging om massale moord op bevolkingsgroepen vanuit een ziekelijk ideologische gedachte. Het is een jammerlijk proces dat zich in allerlei vormen telkens weer heeft herhaald in de geschiedenis van de mensheid.

Wat wel tot begrijpelijke onvrede heeft geleid is onevenwichtige geschiedschrijving met betrekking tot de holocaust. De focus lag en ligt nog steeds voornamelijk op de joodse slachtoffers die destijds vielen, terwijl de andere vervolgde en vermoorde bevolkingsgroepen zich vaak wat in de marge voelen gedrukt. Dit is deels toe te kennen aan de effectieve campagnes die organisaties als de Jewish Defense League en de Simon Wiesenthal Stichting hielden, waarbij men de herinnering aan de shoah levend hield, ingebrand in de collectieve westerse psyche. Een andere reden is het voor de hand liggende schuldgevoel dat de westerse landen erop na houden, aangezien de holocaust niet zo makkelijk plaats had kunnen vinden zonder de vaak slappe en soms dubieuze houding van de geallieerde landen. Als we de koude cijfers erop na slaan, dan zien we dat naast de joden de holocaust ook een excuus was om talloze etnische zuiveringen door te voeren in het Europese vasteland. Zo betitelt men meestal de 3,5 miljoen Russische krijgsgevangenen die omkwamen in de nazikampen als ‘normale’ oorlogsslachtoffers, aangezien het hier om soldaten ging. Ook de ongeveer 14 miljoen burgerslachtoffers aan Russische zijde worden meer gezien als oorlogsslachtoffers en niet als holocaustslachtoffers.

Eén van de vergeten groepen naast de zigeuners, gehandicapten en homoseksuelen waren de Serven. In 1941 was het het grootste concentratiekamp in Kroatië tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het werd bestierd door de Ustaša, een extreme nationalistische beweging die veel van de nazi-ideologie overnam toen ze door diezelfde nazi’s een deel van Joegoslavië mochten besturen. Zij voerden een waar schrikbewind wat het hoogtepunt vond in het opsluiten en afslachten van joden, zigeuners maar met name Servische landgenoten in het concentratiekamp Jasenovac. Het naziprotectoraat gaf de Kroaten de gelegenheid om hun eeuwenlange vete met de Serven een gruwelijk dimensie te geven. Ongeveer 700.000 mannen, vrouwen en kinderen werden meedogenloos afgeslacht, waarvan het overgrote merendeel Serven waren. Er bestaan veel verhalen over de onmetelijke wreedheid en bloeddorst van de Ustaša militia, maar de beste illustratie is dat de Duitsers zelf stelden dat de Ustaša de meest wrede en ergste killers waren van de wereld. Er waren zelf SS-officieren die protesteerden tegen de nutteloosheid en wreedheid van de moordzucht van de Ustaša. Om het allemaal nog even erger te maken komen onze vrienden van de katholieke kerk ook nog om de hoek kijken. Was de rol van de kerk al meer dan dubieus te noemen tijdens de Tweede Wereldoorlog, tijdens het Ustaša-regime konden de Kroatische nazi’s rekenen op veel directe kerkelijke steun. De kerk werd gediend door het feit dat de Ustaša zich als katholiek profileerde en zich keerde tegen niet-christenen en –heel belangrijk- de ongelovige communisten. Waar hebben we die anti-communistische houding van de kerk in Oost-Europa toch eerder gezien..?

Deze ietwat propagandistische documentaire verhaalt over de gruwelen van concentratiekamp Jasenovac (bevat beelden die als schokkend ervaren kunnen worden).

Het is één van de sprekende voorbeelden hoe onze recente zwarte historie soms wat eenzijdig belicht wordt. Er behoort geen taboe te rusten op het openlijk bespreken van deze zaken en het duiden van alle gruwelijkheden van alle kanten. Het is ontegenzeggelijk waar dat de geschiedenis door de overwinnaar wordt geschreven, juist omdat deze geschiedschrijving zo belangrijk is in het vormen van het collectieve (onder)bewustzijn van de komende generaties. Over 50-100 jaar zal er wellicht anders gesproken worden over de Tweede Wereldoorlog en zien we misschien de toekomstige premier van Nederland haar excuses aanbieden aan het volk van Irak en Afghanistan voor de onrechtmatige oorlogshandelingen die Nederland in het begin van het millennium heeft gepleegd.

Ach, zit ik weer te dagdromen?