Zapruder Inc.

Denk er eens over na. Hoe kan onze economie nu ineens crashen? We zijn allemaal even hard blijven werken, evenveel blijven produceren, evenveel blijven verhandelen. Er staan buiten nog evenveel huizen, fabrieken, infrastructuur en wat al dies meer. Hoe, in godsnaam hoe, kan dan ineens alles instorten? Er is niet zo maar ineens heel veel van waarde verdwenen.

Ons systeem kan crashen door de enorme hoeveelheid ‘lucht’ die er wordt ingeblazen. Lucht die er aan onze kant wordt ingeblazen en aan onze kant de dingen van echte waarde verdrijft. Want echte waarde - en dan bedoel ik dus níet die papiertjes die we geld noemen - echte waarde verdwijnt niet zo maar, het herdistribueert. Kennelijk. Want ik heb mijn bezit niet omgekeerd evenredig aan de instortende beurskoersen zien toenemen. U wel? Drie maal raden wie er dan wel aan het langste eind trekt is dan denk ik ook niet nodig.

Hoewel de meeste mensen niet beter weten, is ons kapitalistische banksysteem niet alleen instabiel by-design en dus ‘gevaarlijk’ maar ook helemaal niet logisch. Er zijn in de loop der jaren (tientallen, honderden jaren) steeds meer mechanismen in aangebracht die het de banken - centrale, commerciële én investeringsbanken - mogelijk maken geld te verdienen aan lucht. Centrale banken mogen geld bijdrukken, zonder dat het door iets gedekt wordt, waardoor niet alleen maar ons leven duurder wordt (inflatie), maar waardoor we als land ook steeds meer rente moeten betalen aan die banken. Rente over iets dat ze nooit bezaten. Commerciële banken mogen het geld dat ze in kas hebben vergoten met factoren variërend van 10 tot 20, 30 en daarover rente vragen en daarmee bezittingen aankopen (fractional reserve banking). Sommige grote Europese banken leenden zelfs meer dan 60 maal zoveel geld uit als ze bezaten. Rente over iets dat ze nooit bezaten. Kopen met geld dat ze zelf creëerden. Investeringsbanken zijn helemaal erg, die mogen geld verdienen met aandelen die nooit bezaten, nooit betaald hebben, nooit willen zien zelfs. En zo komen we op de beurs en het speculeren. Pure lucht. Geen enkele binding hebben grote investeerders met de aandelen die ze laten rondgaan. Geen enkele morele verantwoording voelen ze daarvoor. Ze brengen lucht in het systeem en ze staan maatschappelijk verantwoord ondernemen in de weg. Het is een zelf-optimaliserend systeem dat zoekt naar maximalisering van die lucht.

Lucht. Onnodige lucht, want met een goed geldsysteem zou er geen vuiltje aan de lucht. Daarom zou het helemaal niet zo erg zijn als het systeem nu goed onderuit gaat. Dan kunnen we terug naar full reserve banking, dan kunnen we de beurs hervormen en dan kunnen we de centrale banken afschaffen. Want een geldsysteem waarbij geld altijd in evenwicht is door iets van intrinsieke waarde, denk aan goud, maar denk ook aan ‘tastbare economische middelen’ is per definitie stabiel.

Dan zijn er mensen die denken dat dit geldcreëerende systeem ons veel welvaart heeft gebracht. Dat lijkt me onzin. Welvaart ontstaat niet door het bijdrukken van geld, maar door het produceren van diensten, goederen enzovoort. Tenzij je welvaart noemt dat een huis van €300.000 meer waard is dan exact datzelfde huis van €30.000.

Nu nog iemand zoeken die genoeg geduld heeft om dit Wouter Bos uit te leggen…

Update: