Zapruder Inc.

Flat Earth News, platte aarde nieuws, staat voor het verspreiden van een klein, duidelijk incorrect verhaal door een paar nieuwsbronnen dat wordt opgepikt door andere media, zichzelf zo versterkt en uiteindelijk waarheid wordt omdat het “idioot” wordt gevonden om aan het verhaal te twijfelen. Klinkt bekend, niet? Het meest recentelijk “grote” voorbeeld is bijvoorbeeld het massavernietigingswapensverhaal om de oorlog tegen Irak en Saddam Hoessein te verkopen. Maar ook zaken als de “Wildersfilm” of zelfs de Natalee Holloway-hype kunnen onder de definitie van Flat Earth News vallen. Het is maar net wat de bedoeling van de boodschap is.

In een tijd van oorlog, zoals de Irakoorlog of Afghanistanoorlog, is nieuws, of misschien beter gezegd: propaganda, een belangrijk wapen. Het vormt het beeld van het thuisfront over de oorlog, de opinie en is een stuk gereedschap om andere (politieke) doelen te bereiken of mensen warm voor iets te laten lopen (moslimangst, iemand?). Volgens Nick Davies is deze „propagandarol“ van de media zo doorgeslagen dat tegenwoordig vrijwel ieder verhaal zonder verder onderzoek wordt afgedrukt of verteld en dat de, met name, commerciële media op deze manier gewillig meewerken aan een ernstig vertekend wereldbeeld bij het publiek in westerse landen.

Er zijn talloze voorbeelden van hedendaagse manipulatie. Denk bijvoorbeeld aan het fenomeen „Al Qaida“. Alles is „Al Qaida“ zodra er wordt gesproken over terreur, Irak of Afghanistan. Een nuance bestaat niet meer. Regelmatig worden „Al Qaida“ kopstukken omgebracht, overwinningen behaald op „Al Qaida“ of worden er bedreigingen van „Al Qaida“ ontvangen. De vijf w’s, een van de belangrijkste journalistieke principes (Wie, wat, waar, wanneer, waarom en hoe) blijven vaak achterwege bij dit soort berichtgeving. Volgens Davies is dit niet alleen het gevolg van “journalistieke luiheid” maar domweg van commerciële belangen en bezuiniging. Een journalist nu moet in vergelijking met bijvoorbeeld zijn collega uit de jaren tachtig van de vorige eeuw, veel meer “ruimte” opvullen. Logisch gevolg: verhalen worden simpelweg overgenomen van de grote persbureaus’s.

Maar dat is een excuus. Davies gaat verder en stelt dat “moedwillig” heel veel verhalen worden “geplant” in de commerciële media. Bijvoorbeeld door het Amerikaanse ministerie van Defensie en inlichtingendiensten. Een historisch voorbeeld daarvan is de CIA-operatie “mockingbird”. Het doel hiervan is het beïnvloeden van publieke perceptie. En daarin zijn deze partijen behoorlijk succesvol. Ook in Nederland.

De Nederlandse journalist Stan van Houcke bijvoorbeeld maakt er bijna een dagelijkse “sport” van om aan “artikelontleding” te doen en zijn collega’s te wijzen op belangenverstrengeling of vooroordelen. Een “Telegraaf” staat natuurlijk bekend om haar politieke voorkeuren, maar minder opvallend valt het “Telegraaf weblog” GeenStijl regelmatig te betrappen op bijvoorbeeld subtiele Israëlische propaganda. Sterker, ten tijde van de tweede Libanonoorlog in 2006 stond het gehele weblog in het teken van het pro-Israël, pro-oorlog standpunt van de redacteuren. Oorlogspropaganda in optima forma. Zo ook natuurlijk de Hollandse embedded journalisten in Afghanistan. Het NOS-journaal “kan” geen reportage uitzenden over Afghanistan zonder goedkeuring van het ministerie van defensie. Kortom, een dergelijke reportage is propaganda, en geen journalistiek. De hele term “embedded journalist” is eigenlijk een contradictio in terminus. 

Dat er zoveel “peop” wordt gepraat door onze media begint ondertussen op te vallen. Hoewel moeilijk aan te tonen, is waarschijnlijk niet alleen de komst van internet de veroorzaker van dalende oplages bij “papieren” kranten. Mensen gaan domweg uit zichzelf op zoek naar “alternatieven” omdat commerciële media, zeker sinds de Irakoorlog, meer worden gewantrouwd. Eigenlijk een positieve ontwikkeling want het medialandschap wordt meer pluriform. Terwijl “commerciële “papieren” media meer en meer monopoliseerd (Murdoch empirium) ontstaan dankzij internet talloze “alternatieven”. Zo is Asia Times Online (ATol) in een aantal jaren uitgegroeid tot de grootste online “krant” ter wereld. Of kan The Huffington Post gezien worden als een “online” succesverhaal. Meer recentelijk is The Real News Network opgestart, met “onafhankelijk” nieuws en berichtgeving.

Maar terug naar Nick Davies. Met behulp van onderzoekers komt hij tot de keiharde conclusie dat om verschillende, meestal politieke, redenen journalisten niet meer mogen graven naar achtergronden of bronnen verifiëren. “ Finally I was forced to admit that I work in a corrupted profession.”. Schokkend.....en ergens toch ook weer niet. Maar hou dit in uw achterhoofd als u uw krant openslaat. De aarde is niet plat. Paris Hilton is plat..