Iedereen weet het en toch willen we er niet aan: onze huidige voedselketen is eindig en het hoogtepunt is in zicht. Hebben we nu nog alle luxe van duizenden artikelen in de supermarkt, straks komt daar onherroepelijk een einde aan. Althans, voor de mensen die het dan niet meer kunnen betalen. Onze voedselketen is uiterst onduurzaam omdat ze in toenemende mate op olie is gebaseerd. Olie om gewassen te verbouwen, olie om er veevoer van te maken, olie om het ‘op te waarderen’ en olie om alle eindproducten van de ene naar de andere kant van de wereld te vervoeren. Dit heeft als direct gevolg dat er bossen en andere ecosystemen voor geruimd moeten worden en dat het een enorme berg afval oplevert in de vorm van CO2-uitstoot en alles wat er gedurende de logistieke keten bijkomt. De calorische rekensom komt erop neer dat we veel meer energie erin stoppen dat we er aan voedingsenergie uithalen. Plus dat door de extensieve en onduurzame technieken er toenemende bodemverschraling ontstaat en een afname in biodiversiteit van zowel plant als dier. Een eindig model wat we niet onder ogen willen zien totdat de schappen in de buurtsuper leeg raken.
Met die eindigheid in gedachten is het niet makkelijk om het ‘juiste’ te doen als je als consument je eten koopt. Continu moet je een afweging maken tussen het fenomeen van de energieconversie: hoeveel plantaardig materiaal is er gebruikt om een kilo vlees of vis te maken. Maar ook moet je nadenken op welke wijze het dierenvoedsel is verbouwd om die dieren te voeden. Hoewel een kip een gunstiger energie-conversieratio kent dan een koe (ongeveer 2 kilo voer voor de kip versus 8 kilo voor de koe om een kilo vlees te produceren), wordt de kip meestal gevoerd met afval van genetisch gemanipuleerde soja. Deze soja wordt in Zuid-Amerika verbouwd, nadat men er enorme stukken regenwoud voor heeft moeten kappen. De gentech soja wordt niet zozeer ingezet om het voedselprobleem aan de basis op te lossen, maar om arme boertjes buitenspel te zetten die de gepatenteerde gentech niet kunnen betalen. Vervolgens verdwijnt het sojaproduct in de magen van onze kippen en varkens. Uiteindelijk blijkt die energiezuinige kip een stuk belastender voor het milieu dan de koe die hoofdzakelijk (lokaal) gras eet.
Niet alleen de technologie heeft zich steeds meer in onze voedselketen gedrongen, met haar in coma gesuste appels en ‘flash frozen’ groenten, maar het is met name de commercie die alles bepaalt. Dit wordt duidelijk wanneer je de obscene hoeveelheid kiloknaller vlees ziet: enorme hoeveelheden dood dier tegen achterlijk lage prijzen. Je vraagt je af hoe ze het ervoor kunnen maken, vervoeren en er winst op behalen. Dat kunnen ze vaak niet. Hoewel de toeleveranciers worden uitgeperst door de inkopers van de supermarktketens, verdienen de supermarkten er weinig tot niets op. Slecht businessmodel zou je denken. Totdat je je realiseert dat we hier met het aloude lokkertje te maken hebben: supergoedkoop vlees om de klanten te lokken die vervolgens hun geld uitgeven aan de chips, snoep en andere luxe snaaigoed. Hier wordt namelijk het geld op verdiend, niet op het paupervlees.
Hoewel we als consumenten aardig wat macht hebben om via onze portemonnee te stemmen (via de politiek lukt dit niet meer) blijft het een oneerlijk gevecht: de consciëntieuze consument versus de machtige megamiljarden makende multinational, die alles zal doen om politiek, producent en consument te manipuleren. Maar de manipulatie dient niet alleen om de winst te maximaliseren en de eerlijke voedselproducenten te vermorzelen, maar vooral om ons niet te laten realiseren dat het einde van deze voedselcultuur nabij is. Wil je meer hierover weten, lees dan dit interessante boek over onze voedselkeuzes.
De hersengarage van Zapruder Inc.
Het ESM-paard staat binnen
George W. & Co. veroordeeld
De massavernietigingsonderbroek
Hoe Italië, Griekenland en België de Euro binnen werden gerommeld