Zapruder Inc.

Web 2.0 als voorbeeld

Het internet is compleet aan het veranderen de laatste jaren, in de ICT duiden we dat aan met Web 2.0. Als je er midden inzit zoals wij met z’n allen, dan valt het misschien nog niet eens zo heel erg op, maar grote bedrijven zijn gedwongen hun manier van zakendoen compleet om te vormen, voor hen is het niets minder dan een revolutie. Het nieuwe Web is ‘social’ en democratisch en vooral ‘op-maat’.

Web 2.0 is niet zozeer een technologische ontwikkeling als wel een sociale ontwikkeling ondersteund door nieuwe technologie. Web 2.0 gaat over communities en consumenten die zelf bepalen wat ze willen. Mensen gaan zich aansluiten bij vele grenzeloze, grote en kleine communities op basis van idealen, gezamenlijke interesses en puur egoistische voorkeuren. Meer vrijheid, meer communicatie, veel meer keuze.

De bankwereld zou wel eens een revolutie kunnen gaan zien in de vorm een nieuw concept: peer-to-peer banking. Mensen lenen dan bij elkaar, niet meer bij banken. http://www.zopa.com draait al uitstekend. De eerste peer-to-peer verzekeringsmaatschappijen zullen ook niet lang meer op zich laten wachten, waarbij mensen risico’s bij elkaar onderbrengen en voor elkaar afdekken. En als die peer-to-peer instellingen de truc van eigen ‘credits’ -effectief een eigen geldsysteem- een beetje goed en groots doorkrijgen zullen ook centrale banken het voor hun kiezen kunnen krijgen. Waarom alleen nog maar in Euro’s betalen als er online veel betere geldsystemen beschikbaar zijn? In de corporate hype Second Life, volgens sommigen het nieuwe 3D-internet, hebben we al de Lynden-dollars, die echt geld waard zijn, net als een virtueel eiland ook echt geld kost, nu nog de koppeling met echt geld loslaten. In een grote community, hoeft ‘nieuw’ geld niet gedekt te worden door ‘oud’ geld, daar zorgen dienstverlening, producten en andere ‘zekerheden’ voor dekking.

De Web 2.0 revolutie is overal en is de maatschappij aan het veranderen. Ebay, Youtube, Myspaces, Del.ico.us, Zopa, Wikipedia. Grote bedrijven en aanbieders van producten en diensten kunnen niets ander meer doen dan deze trend te faciliteren (door middel van Web 2.0 websites met content-syndicatie, het aanbieden van co-authoring, forums, veel meer participatie en inspraak, flexibele productie, aanpasbare producten enz.) en afwachten. Faciliteren van de wensen van de consumenten. Faciliteren.. Produkten kunnen niet meer worden gepushed door aanbieders met grote marketing budgetten maar worden voortaan gepulled door klanten met hele specifieke eisen en krachtige communities achter zich. Het is onstopbaar. Het kan niet anders of mensen gaan dit ook van hun overheden en regeringen verwachten.

Hoe zou regering 2.0 er uit kunnen zien? Niet gehinderd door enige kennis van zaken, geef ik alvast een voorzet, niet compleet, maar het geeft een idee. 

Democratie voor het eerst in onze geschiedenis

Democratie is dat iedereen jong en oud, dom en slim en lelijk en mooi een gelijkwaardige stem heeft. Democratie betekent voor een regering dat ze doet wat het volk wil. Democratisch besturen is een doorlopend proces en niet iets wat zich slechts één maal per vier jaar kortstondig via manipuleerbare electronische machines openbaart om vervolgens te worden behandeld alsof het nooit is gebeurd. Om het voor het eerst in de geschiedenis van Nederland een werkelijk democratische samenleving mogelijk te maken stel ik als basis het volgende voor.

Niet meer stemmen op personen maar op beleid

Stemmen op een politicus of politieke partij is onzin, behalve dat ze hun woord toch niet gaan houden of kunnen houden, is het geen keuze, het is een alles of niets propositie. Je kan het onmogelijk eens zijn met alles wat ze zeggen en zeker als ze dan ook nog coalities gaan vormen is het resultaat nooit datgene waar je echt voor zou willen kiezen. Er is een oplossing.  We moeten beginnen met het bijhouden van een politiek-maatschappelijk profiel voor elke stemgerechtigde burger. Dat is heel simpel gesteld een wat uitgebreid multiple-choice formulier dat zo vaak en zo incompleet als gewenst mag worden ingevuld en veranderd. Eenmaal opgesteld kan iedereen naar eigen keuze elke week of elk jaar op een tijdstip naar keuze even naar het stadhuis om zijn profiel bij te stellen naar zijn nieuwste inzichten en wensen. Het formulier stelt de burger in staat op meerdere niveaus van detaillering zijn politiek-maatschappelijk voorkeur aan te geven. Iemand kan het formulier slechts op hoofdpunten invullen of iemand mag het tot op de laatste details invullen. Waar je geen mening of voorkeur over hebt, vul je niet in. Uurtje vrij? Even je profiel updaten.

De politieke barometer

Al deze profielen worden doorlopend opgeteld tot een masterprofiel en dat is dan de momentane gewenste politiek-maatschappelijk richting van ons land. Elke week toont het NOS-journaal even de huidige stand van onze eigen politiek barometer en de kranten staan er vol mee. Naast het beursnieuws. Leuke statistiekjes, demografisch analyses, you name it. Omdat een zuivere democratie wat nare bijwerkingen heeft (laat nooit een groep van drie wolven en een schaap democratisch bepalen wat er op het menu staat), moet het beleid doorlopend worden getoetst aan de grondwet en de wet en bij de opstelling van de vragen op de profielen kan er rekening mee worden gehouden. De zwakkeren dienen beschermd te worden en er zijn dus grondwettelijke grenzen aan wat er democratisch kan worden besloten.

Het opstellen van de vragen op het profiel wordt in handen gegeven van een commissie. Hoe deze commissie moet worden samengesteld weet ik nog niet, maar duidelijk is dat het mensen zonder afhankelijkheden en belangenverstrengelingen moeten zijn. We moeten daarvoor niet hoeven vertrouwen op hun woord, het moet worden geborgd in de procedures en de grondwet. Trust no one. Misschien moeten ze worden benoemd voor het leven, misschien zijn er betere systemen.

Vaste bestuurders, onafhankelijk van beleid

Onze regering wordt niet meer gekozen op basis van politieke programs of andere mediagenieke flauwekul, maar op basis van kundigheid. Sterker nog, de samenstelling van de regering wordt niet meer elke vier jaar gekozen, maar wisselt doorlopend, wanneer nodig van samenstelling, net als de top van een bedrijf. We gaan niet meer de regering kiezen, maar direct het beleid door middel van de politieke barometer. De regering heeft als taak het beleid als aangegeven uit voeren zonder enige persoonlijk voorkeur of emotie. Slikken of stikken en anders kom je niet in de regering. De Tweede Kamer is ervoor om te controleren of de regering daadwerkelijk en accuraat het politieke profiel aan het uitvoeren is. Ook zij worden niet meer gekozen op basis van politieke voorkeur of mooie mediapraatjes, maar op basis van competentie als bestuurder. Zelfde verhaal.

Decentrale en gedeglobaliseerde overheden

Onze overheid is te groot maar ook veel te centraal, de nadruk zou moeten komen te liggen om maximale decentralisatie en deglobalisatie. Zoveel mogelijk besluitvorming zo dicht mogelijk bij de burger en zo lokaal mogelijk. Dat geeft verschillen per regio en per stad, dat zeker, maar dat geeft ook overzicht en directere inspraak , dat geeft diversiteit (wat goed is voor de stabiliteit van het geheel) en dat geeft keuzemogelijkheid. Veel meer terug naar kleine communities met eigen identiteit en verantwoording, samenleving 2.0. De politiek-maatschappelijk profielen bestaan er dan ook minimaal op stedelijk, regionaal en landelijk niveau. Van politiek heb ik geen verstand, maar complexe systemen in het algemeen en het ontwerpen en programmeren van grote systemen regel-/besturings-systemen in het bijzonder zijn mijn vak en de beste (meest robuuste, eenvoudigste en meest flexibele) besturingen oefenen hun invloed zo decentraal mogelijk uit; zo dicht mogelijk tegen het bestuurde systeem aan. Dit soort systemen worden bottom-up opgebouwd, elk deel zo autonoom mogelijk, zo plat mogelijk. Bij gebleken besturingsbehoefte, kan een overkoepelde regeleenheid worden toegepast. Minimaal en puur uit gebleken noodzaak. Zodra de noodzaak verdwijnt, kan de besturing ook weer verdwijnen.

Intrinsieke mechanismen die kwaliteit afdwingen

Ik kan me ook niet aan de indruk onttrekken dat zowel onze overheid als onze wetten en regels enorm aan inteelt onderhevig zijn en intern conflicteren en daarbij over het algemeen van suboptimale kwaliteit zijn. De natuur waarborgt kwaliteit door concurrentie en overal waar dat ontbreekt is de kwaliteit automatisch suboptimaal. Een hoop problemen kunnen we voorkomen door overheden minimaal te houden en wetten in zichzelf te laten concurreren. We stellen bijvoorbeeld dat we maximaal 1000 (of elk ander getal) wetten mogen hebben, niet meer. Elke keer dat we een nieuwe wet nodig hebben, moet er een andere verdwijnen. Dat houdt het leven nog wat interessant en de wetten van hoge kwaliteit omdat er afwegingen moeten worden gemaakt. De regels van de wet concurreren nu intern. Net als grote bedrijven hun afdelingen bewust intern laten concurreren. Een maatschappij met teveel wetten en regels levert toch alleen maar domme, gefrustreerde mensen op en dan gaan die mensen op elkaar schieten enzo. Of trekken gekke blauwe pakken aan en gaan andere vertellen wat ze wel en niet mogen. Laat maar wat verantwoording bij de mensen zelf. Vanaf het moment dat rechts inhalen verboden werd, gingen mensen niet meer kijken en werd rechts inhalen gevaarlijk.

Nieuwe grondwet

Dat onze grondwet ook wel een make-over kan gebruiken, blijkt uit meer dingen. Ik ben geen jurist en ik begrijp de helft niet wat er staat (wat natuurlijk al meteen een groot manko van de wet is - hoe kan iemand van mij verwachten dat ik me aan de wet houd als ik die niet kan begrijpen), maar desondanks is het me direct duidelijk dat er iets grondig mankeert aan de grondwet. Om te beginnen lijkt de grondwet ons wel te willen beschermen tegen een overmachtig koningshuis (da’s prima, die schaffen we toch af, we geven ze desnoods eenmalig nog wat zakgeld en dan toedeledoki) maar niet tegen een overmachtige overheid of tegen megacorporaties die winst voor alles stellen. De overheid zou een puur faciliterend orgaan moeten zijn en dientengevolgen zo minimaal mogelijk. In de grondwet zou moeten worden opgenomen dat het de plicht van de overheid is zichzelf zo minimaal mogelijk te maken en houden en hun invloed op de maatschappij zo onzichtbaar mogelijk. 

Wat me ook opvalt is dat onze grondwet geen grondwet is. Een grondwet is het fundament. Het onwrikbare fundament van onze regelgeving. ’Elk mens is gelijk’. Punt. Maar wat blijkt, onze grondwet is als het ware geparameteriseerd met uitzonderingen. ‘Elk mens is gelijk tenzij…’ Er staat letterlijk in de grondwet dat de normale wetgeving de grondwet kan overrulen. Veel grondrechten zijn als volgt geformuleerd:

Artikel 11

Ieder heeft, behoudens bij of krachtens de wet te stellen beperkingen, recht op onaantastbaarheid van zijn lichaam.

Ofwel:

Artikel 11

Het zou kunnen dat ieder onder bepaalde omstandigheden recht op onaantastbaarheid van zijn lichaam heeft.

Prutswerk. De grondwet is dus nu afhankelijk van de wet en dat is fout. Laat mij maar iets beters maken. Dit is niet de formulering van een grondrecht maar slechts een aanknopingspunt voor verdere wetgeving. Dit is gevaarlijk, zeker als wetten door niet-democratisch gekozen Europese instanties kunnen worden gemaakt en de grondwet kunnen beperken. Kortom, reden genoeg om niet alleen onze overheid maar ook onze grondwet maar eens grondig te herzien.

Dit zijn natuurlijk maar wat ad hoc gedachten, maar hoe moeilijk kan het zijn om iets beters uit te denken dan wat er nu is? En denk niet dat het volk daar geen invloed op heeft. Eerst zetten we Balkenende en co. achter slot en grendel, vervolgens nemen we kort de boel over installeren ons eigen systeem.