Zapruder Inc.

“Met het instorten van de “kredietbubbel” moet ook een einde worden gemaakt aan de exorbitante beloningen, salarissen en bonussen in de financiële sector.” Zo luidde de slogan om de miljardeninjecties staatsgeld in een wankele banksector te verkopen aan een aangeslagen en bang gebeukt publiek. Het geld is ondertussen deels uitgegeven maar de banksector lijkt heel anders te denken over de bovenstaande plannen. En maakt zich op voor een ronde “eindejaarsbonussen”.

Nogal pijnlijk en arrogant in deze tijden, maar niet onoverkomelijk. Het gedrag van Amerikaanse banken als Goldman Sachs, de ex-werkgever van Paulson, wordt bedenkelijker en gevaarlijker als “uitlekt” dat de miljarden die de Amerikaanse staat als deelnemingen in de banken heeft gestoken (in ruil voor preferente aandelen) niet worden gebruikt voor intra-bancaire leningen, zoals beloofd, maar als “overnamegeld”. Een oorlogspotje overhandigd door het ministerie om andere noodlijdende banken op te kopen.

Het verhaal begint langzaam heel verdacht te worden als daarbovenop blijkt dat Paulson een, op zijn zachtst gezegd, “slechte deal” heeft gemaakt. De minister heeft aandelen gekocht voor een waarde die ver boven de marktprijs ligt. Daarnaast krijgt de Amerikaanse belastingbetaler ongeveer de helft aan dividend wat een regulier aandeel zou kunnen opbrengen. Pas na vijf jaar wordt dit “preferente” verschil gelijk getrokken.

Het “Plan Paulson” is niet een reddende hand naar de gehele, in nood verkerende, banksector maar een selectieve “handout” om een aantal grote marktpartijen nog meer instrumenten te geven om hun macht te vergroten. Over een oplossing voor de bron van al het kwaad (op papier), de hypotheekhouders, wordt tot op heden druk gediscussieerd. Actie blijft echter uit.

Is dit een sluwe tactiek van Paulson in deze barre tijden of zit hier meer denkwerk achter? Van alle miljardenverliezen (tot op heden) in de huidige crisis is eenderde afgeboekt door Europese banken. De “exposure” van Europese banken blijkt bijzonder hoog te liggen. Dat lijkt een gevalletje “bad karma”. Juist in Europa werd als eerst getoornd aan de zogenaamde “schuld leverage” van banken, ofwel het aantal schulden dat een bank kan nemen en uitzetten tegen het eigen vermogen. 1 eurie eigen vermogen tegen 12 geleend werd “gezond” geacht maar Europa schroefde deze verhouding omhoog. Om niet achter te blijven, en om “innovatie van financiële producten” niet in de weg te staan, volgde de VS onder toeziend oog van Alan Greenspan.

Of juist: niet toeziend oog.

De rest is geschiedenis. Wallstreet, gewapend met ongekende mogelijkheden om schuld te “creëren” en de nieuwste innovatie “off balance accounting” begon moedwillig half waardeloos waardepapier aan de rest van de wereld te verkopen. Het schrot werd letterlijk bij de “sukkels” geplaatst. Doormiddel van “teambuilding” bij andere banken (onder andere ABN Amro) verspreidde de grote “krediettruc” zich razend snel, op de voet gevolgd door niet al te kieskeurige rating-agencies voor het laatste stukje verkoopwerk.

Winsthongerig Europa zag vooral in Oost Europa een prima afzetmarkt voor krediet. Wat de “onderklasse” in Amerika was, werden voormalig Oostbloklanden voor Europese banken: schuldnemers die eigenlijk niet kunnen betalen. Nu landen als Hongarije, de Oekraïne en de Baltische staten op het randje van bankroet balanceren, is het aftellen begonnen voordat een Europees Euro-land stevig in de problemen gaat komen. Oostenrijk lijkt als eerste aan de beurt. Daarna is het “dominoo-day”.

Deze week publiceerde bloomberg.com een kijkje achter de schermen van de “subprime” zwendel. Vier delen de diepte in.

■ Evil Wall Street Exports Boomed With `Fools’ Born to Buy Debt

■ Lehman Toxic Debt Advice Led Leipzig Bank to Ruin Via Dublin

■ Mizuho $7 Billion Loss Turned on Toxic Aardvark Made in America

■ Greenspan Slept as Off-Books Debt Escaped Scrutiny

Blijft de vraag: is dit alles nu opzet of niet?