Zapruder Inc.

Al jaren sleept de affaire „Probo Koala“ en al jaren proberen journalisten uit te zoeken wat het verband is tussen duizenden zieke mensen rond Abidjan, de hoofdstad van Ivoorkust, het schip de Probo Koala en Trafigura. Met het „lekken“ van het zogenaamde „Minton Report“, opgesteld door het advocaten kantoor Waterson & Hicks in opdracht van Trafigura, lijkt eindelijk een doorbraak te zijn gekomen. Zodra het rapport, en interne emails van Trafigura, in The Guardian (en Volkskrant) verschijnen, schikt Trafigura een rechtszaak aangespannen door 31.000 inwoners van het getroffen gebied. Maar Trafigura speelt het spel geslepen. Waarschijnlijk heeft het bedrijf het rapport zelf gelekt.

Met beschadiging van de opdrachtgever-client verhouding, door het openbaar worden van het rapport, in de hand, stapt Trafigura naar het Britse Hooggerechtshof en krijgt een „ruling“ waarin het hof bepaalt dat de pers niets over de inhoud van het rapport mag melden. Een dergelijke uitspraak gaat zelfs zo ver, dat de media zelfs niets mogen zeggen over het bestaan van de „gag-order“. Om deze vorm van censuur te ondermijnen, plaatst Wikileaks vervolgens het rapport op haar website. In haar motivatie geeft Wikileaks aan dat de Britse pers opeens „in een Kafkaiaanse situatie“ is geraakt, waarin het „noch over het Minton Rapport mag schrijven, noch over de geheime uitspraak van het Hof“.

Om deze situatie op te heffen, besluit de Britse parlementariër Paul Farrelly vragen te stellen in het parlement over het rapport op Wikileaks (en een ander rapport over belastingontduiking door de Barclays Bank). Volgens de Britse wet kan het de media niet worden verboden om verslag te doen van wat in het parlement wordt besproken. Toch schrijft het advocatenkantoor van Trafigura, Carter Ruck, The Guardian aan om de krant erop te wijzen dat ook de uitspraken van Farrelly onder de gag-order vallen.

Subtiel, en met de uitzondering van Carter Ruck zonder namen te noemen, publiceert The Guardian vervolgens een stuk dat snel wordt opgepikt door blogs en samen met het rapport op Wikileaks, wordt verspreid via Twitter. Het commentaar op Wikileaks richting Carter Ruck: „Wees voorzichtig met wat je wenst.“

Toch hebben een aantal kranten stukken over het rapport ingetrokken, onder andere The Independent, en worden andere kranten verder bedreigd.

Helaas staat de zaak „Minton“ niet op zichzelf. Jaarlijks krijgen Britse kranten vele malen te maken met uitspraken van het Hooggerechtshof die hen verhinderen verslag te doen. Vrijheid van meningsuiting en persvrijheid gaan duidelijk maar tot een bepaalde hoogte. 

Bij deze. De gehele affaire loopt voorlopig nog…