Zapruder Inc.

Wordt 2009 het jaar van de “complotfilm”? Het lijkt er wel op. “Internetconspiracies” zoals de “illuminati”, “2012 maya-kalender” en BCCI bank worden voorzien van een Hollywoodscript en in hoog tempo verfilmd. James Bond vecht ouderwets tegen een “onzichtbare organisatie die regeringen kan laten vallen”, samen met de “CIA en hun geknutselde inlichtingen” in een wereld “waarin olie schaars wordt”.

Zo lijkt Hollywood een luisterend oor te hebben neergelegd bij een sterk opkomende “community” op internet: de “conspiracy theorists”. Sommige “conspiracies” zijn nu eenmaal beter dan een gemiddelde “Jason Bourne”.

Een dubieuze claim van ondergetekende maar “V for Vendetta” kan gezien worden als de allereerste “complotterfilm”. Uitgebracht in 2006, ondervindt de film ongekend “internetsucces” en lift het mee op de “911-internethype”. Gebaseerd op de comic van Alan Moore en David Lloyd uit 1982/1985, stipt de film een aantal aansprekende thema’s in de post-911 wereld aan. Volgens schrijver Moore zelf is “de film vervormd tot een bush-era vertelling door mensen die te bescheiden zijn om een politieke satire in hun eigen land te laten afspelen, en teveel een Amerikaans/liberale fantasie over iemand met liberale Amerikaanse waarden die strijd tegen een regering geleid door neoconservatieven –iets waar de comic niet over gaat. Het gaat om fascisme . Het gaat om Anarchisme.” Toch is die knipoog naar het “Bushregime” wat de film zo populair en tot een “cultfilm” maakt op verschillende internetfora.

“V” speelt zich af in een dysotopisch, toekomstig London dat gebukt gaat onder het fascistische regime van Adam Sutler, de “leader” van de “Norsefire Party” (Labour) en het land. Sutler heeft zijn opkomst vooral te danken aan angstpolitiek, keiharde repressie en “de grote ramp” (een verwijzing naar de Amerikaanse oorlog-tegen-terreur). Slechts een man staat op tegen de regering, de mysterieuze held V, die via bomaanslagen op markante Londonse gebouwen een revolutie wil beginnen (remember, remember, the 5th of November. (Guy Fawkes day)).

Met dit uitgangspunt treft de film (en de comic) geniaal een stukje “zeitgeist” in de tweede helft van de eerst jaren van de eenentwintigste eeuw: toenemend wantrouwen tegenover de overheid, de oorlog-tegen-terreur (in de comic heeft zich een nucleaire oorlog afgespeeld) en de verregaande doorvoering van privacybeperkende maatregelen. Overal zijn kleine verwijzingen te vinden naar hedendaagse zaken als de Amerikaanse “the patriot act” en zelfs “Guantanamo Bay”. V zelf staat te boek als “terrorist”.

(spoiler alert!)

Gejuich stijgt op vanuit “complotterhoek” als de inspecteur Finch, verantwoordelijk voor het onderzoek naar de aanslagen van V, ontdekt dat de regering van Sutler wel eens verantwoordelijk zou kunnen zijn voor “biologische aanvallen” (Anthrax aanvallen) op de burgerbevolking. Een “false flag”, een “inside job” om het volk achter de partij te krijgen en niet te laten morren om de privacybeperkende maatregelen die worden doorgevoerd. De scheidslijn tussen goed-en-kwaad begint tegen die tijd al bij Finch te vertroebelen. Nadat V via staats-tv het volk heeft overrompeld met een donderspeech over de eigen verantwoordelijkheid voor de (fascistische) omstandigheden waarin het leeft, begint onderhuids revolutie te borrelen. De gelijkenis met “truthers” die doormiddel van “overtuigen” gerechtigheid (911 inside job!) in de wereld willen brengen is….treffend.

Als ook nog eens blijkt dat op grote schaal “zuiveringen” hebben plaatsgevonden door de regering (FEMA deathcamps) en V het product van geheime medische experimenten, lijken alle duistere plannen en acties waarvan het Bush regime wordt verdacht opeens gebundeld in één film. Een instant smash hit. Iedereen weet waar het V-masker voor staat: anarchisme volgens Hollywood. En volgens een “internetbeweging”.

Opvallend voor een verhaal uit begin jaren tachtig, en wat het daarmee zegt over onze tijd. Moore schetste zijn verhaal als een strijd tussen twee politieke denkwijzen, anarchie en fascisme, in een Orwelliaanse wereld. Datzelfde verhaal geprojecteerd op 2008 krijgt (los van het 911 vraagstuk) opeens dramatisch veel raakvlakken met de werkelijkheid. Vermeng dit met de cultstatus binnen een hedendaags cultuurfenomeen en de film is een onmiskenbare “klassieker”. 

V’s speech

Trailer

Wikipedia, IMDb, Isohunt