Zapruder Inc.

Vanuit geopolitiek oogpunt is er enorm veel te zeggen over Libanon, Israël en Hezbollah. Libanon is een vreselijk complex land met een lange, woelige historie. In een land dat zich erop voorstaat 18 religies te huisvesten weet je dat het op gezette tijden hommeles gaat zijn. Tel daarbij op dat buurland Syrië Libanon ziet als een afvallige provincie en Israël het-land-van-de-ceders ziet als een broeinest van raketschietende terroristen dat alleen goed is om Palestijnen te dumpen, dan weet je dat er nooit een saai moment is. En dan hebben we het nog niet eens over de bloedige burgeroorlog die 15 jaar geduurd heeft en naast de slachtoffers ook een enorme interne volksverhuizing teweeg bracht. Je zou verwachten dat een dergelijk land getekend en woest zou zijn en de bewoners grimmig met een aversie jegens (westerse) buitenlanders, maar niets is minder waar. Hoe cliché het ook klinkt, de mensen zijn aardig, gastvrij en behulpzaam, meer dan waar ook in het Midden-Oosten. Ondanks de achtergrond van kapot geschoten gebouwen, enorme bergen puin en zichtbare reparaties aan de wegen en viaducten sinds de Israëlische bombardementen van 2006, zijn deze mensen doorgaans onverzettelijk vriendelijk. Wellicht omdat ze wel moeten, aangezien hun land zich in continue staat van wederopbouw bevindt.

Hezbollah
Hoewel de geschiedenis van Libanon rijk is aan interne en externe twisten, kan de Libanees niet anders dan enorm flexibel zijn. De diversiteit aan nationaliteiten en religies dwingt uiteindelijk onderlinge verdraagzaamheid af en de druk van landen als Israël en Syrië noopt tot weerbaarheid. Maar wat dat laatste betreft laat de Libanese regering het in de laatste jaren afweten. Enter Hezbollah: de verzetsorganisatie die zich begin jaren ’80 manifesteerde toen Israël Zuid-Libanon binnenviel. Ze bleven tegen de Israëlische invasie vechten en groeiden van een guerrillabeweging uit tot een invloedrijke paramilitaire en politieke organisatie die ook zitting heeft in de Libanese regering. Inmiddels doet Hezbollah meer dan het afschieten van raketten en het kidnappen van IDF-soldaten. Hezbollah zorgt voor ziekenhuizen, scholing, infrastructuur, water, elektriciteit en zo’n beetje alles wat je normaliter van een regering zou verwachten. Hezbollah vult het gat dat de Libanese regering laat vallen en is ongeveer het laatste bastion tegen de continue militaire dreiging van Israël.

Dat die militaire dreiging nog altijd daar is valt je meteen op wanneer je in Tyrus bent (ongeveer 35km van de grens met Israël). In Tyrus is de realiteit van de dreiging duidelijk zichtbaar: overal staan militaire posten van de VN-soldaten (o.a. Zuid-Koreanen, Belgen) en ook de mitrailleursnesten van Hezbollah-soldaten liggen verspreid over de stad. Door de straten zie je over de gehele lengte vlaggen en foto’s van belangrijke Hezbollah-kopstukken. Als je op een stille plek bent kun je het continue gezoem horen van de Israëlische drones die overvliegen. Ook voert de Israëlische luchtmacht minstens één keer per dag een vlucht met 2 F-16’s over heel Libanon uit, waarbij ze regelmatig een supersonische knal laten horen boven Beiroet. “We zijn even weg, maar staan zo weer aan je deur” lijken ze hiermee te zeggen…

Beiroet, nog zo’n stad die je met de feiten op de neus drukt. Beiroet, de stad met de negen levens die desondanks alle voorgaande ellende bruist van het leven. Nergens waren tegenstellingen zo groot. Overal vind je nog kapotgeschoten gebouwen in het centrum en richting de kustlijn – Libanon bestaat overwegend uit een smalle kuststrook en oostelijk gebergte – zie je enorme bergen puin die na de bombardementen van 2006 richting de zee geschoven zijn om wederopbouw mogelijk te maken. Maar ook zie je nieuwbouw, luxe hotels en nog luxere winkels, pal naast het deels uitgebrande en beschoten skelet van het Hilton hotel dat op steenworp afstand staat van de plek waar president Rafik Hariri met een grote bom naar het hiernamaals werd geblazen. Als dat alles je nog niet overtuigd had, dan zijn daar de Palestijnse vluchtelingenkampen Sabra en Shatila. Inderdaad, de kampen van de beruchte massamoord door de Falangisten, onder toezicht van toenmalige IDF-generaal Ariel Sharon die de Christelijke Libanezen hun gruweldaad uit liet voeren. Nu zijn de kampen aaneenschakelingen van haastig in elkaar gestoken bouwvallen waar de Palestijnse vluchtelingen hun leven proberen voort te zetten totdat ze terug kunnen naar hun geboortegrond. Ondertussen viert de kleine upperclass van Beiroet feest in de straten door in de meest exclusieve sportauto’s te rijden in een poging Monaco en Miami naar de kroon te steken. Dansen op de vulkaan; ook dat is Beiroet.

Doorzeefde gebouwen in het centrum van Beiroet

Terug naar Hezbollah. Hun aanwezigheid is het sterkst in Zuid-Libanon en ten oosten van Beiroet aan de Syrische grens bij Baalbek. Hoewel Hezbollah een shi’itische signatuur heeft, wordt de organisatie ondersteund door zowel islamitische niet-shi’iten als ook christenen en druzen. Het probleem dat veel westerse landen met Hezbollah hebben is dat ze gesteund wordt door de regering van Syrië en het shi’itische Iran. Met name die laatste maakt landen als de VS en Israël zenuwachtig en Hezbollah wordt dan vaak ook als een vooruitgeschoven post gezien die Israël rechtstreeks bedreigt. De geopolitieke tint aan Hezbollah, als ook de shi’itische signatuur, maken het een lastige klant; het shi’isme staat nu niet direct bekend als de meest toegankelijke stroming binnen de islam (hoewel je hier als bezoeker geen enkele last van ondervindt). Daarbij gooit de felle retoriek van Hezbollah-leider Nasrallah en die van de Iraanse president Ahmandinejad nog wat extra hete kolen op het vuur.

Hezbollah is uiteindelijk meer dan alleen de verzetsgroep die het ooit was en reikt verder dan de wil van lokale bewoners om niet uitgeroeid te worden door een buitenlandse agressor. Je zou Hezbollah het vooruitgeschoven verzet van de Arabische landen tegen Israël en de VS kunnen noemen, zonder dat dit meteen expliciet gemaakt wordt; kanonnenvoer in de directe vuurlinie zodat men zelf niet meer in de frontale aanval hoeft, zoals ook de Palestijnen de martelaren zijn in een nieuwerwetse versie van de shoah. Echter, voor de lokale Libanees is het een kwestie van leven en dood en kiest men logischerwijs de kant van de partij die nog iets voor ze kan betekenen; de geopolitieke en religieuze mores worden wellicht op de koop toe genomen. Beggars can’t be choosers. Ondanks dit enorme spanningsveld in en om Libanon, laat de gemiddelde Libanees zien waar het allemaal om draait: proberen zo goed als het kan in harmonie met elkaar te leven, zoals men eigenlijk al eeuwenlang doet. Tegelijkertijd richten ze de blik op het westen en proberen ze buitenlandse investeerders aan te trekken. Daarnaast wonen er drie maal zoveel mensen van Libanese afkomst in het buitenland dan in Libanon zelf, wat ze dan ook erg internationaal maakt.

Twisten en verschillen worden altijd vaker uitgevent dan overeenkomsten en lijken onoverkomelijk als je de media en spindoctors mag geloven. Je zou denken dat een land met 18 religies en zoveel verschillende volkeren niet kan werken, maar het kan wel degelijk. Tenminste, als diegenen die er niks te zoeken hebben zich er maar buiten houden.